जोडीदारासंबंधी माहिती: Spouse Analysis सप्तमभावातील राशी, त्या भावात स्थित असलेले ग्रह, सप्तमेशाची स्थिती आणि विवाहकारक शुक्र यांचा सखोल अभ्यास केल्यास भावी जोडीदार संबंधी माहिती, जोडीदाराचे रूप, स्वभाव, जात, नोकरी, व्यवसाय, दिशा, अंतर, शिक्षण तसेच सामाजिक व कौटुंबिक पार्श्वभूमी यांचा अंदाज घेता येतो. या सर्व घटकांचा स्वतंत्र विचार न करता त्यांच्यातील परस्पर संबंध, दृष्टी, युती आणि बलाबल यांचा एकत्रित अभ्यास करणे आवश्यक असते. योग्य तर्कशक्ती आणि अनुभवाच्या आधारे या संकेतांचे विश्लेषण केल्यास जोडीदार संबंधी माहिती अधिक स्पष्ट व अचूक वर्णन करता येते. आता आपण या प्रकरणात वरील सर्व बाबींचा क्रमाने आणि सविस्तर विचार करू.
जोडीदाराचे रूप व स्वभाव Spouse Analysis
जोडीदार संबंधी माहिती, जोडीदाराचे रूप व स्वभाव वर्णन करताना, सप्तमातील राशी, सप्तमातील ग्रह व सप्तमेश कोणत्या ग्रहाबरोबर व कोणत्या राशीत आहे याचा विचार करावा. तसेच सप्तमभावावर पडणाऱ्या शुभ-अशुभ ग्रहांच्या दृष्टींचाही परिणाम जोडीदाराच्या व्यक्तिमत्त्वावर दिसून येतो. ग्रहांचे बल, अवस्था आणि परस्पर संबंध यांमुळे रूप, वर्तन, विचारसरणी आणि स्वभावातील विविध पैलू स्पष्ट होतात.
सर्वप्रथम आपण सप्तमातील ग्रहाप्रमाणे जोडीदार संबंधी माहितीचे वर्णन पाहू. सप्तमभावात जो ग्रह स्थित असेल तो जोडीदाराच्या प्रमुख गुणधर्मांवर विशेष प्रभाव टाकतो. त्यामुळे त्या ग्रहाच्या नैसर्गिक कारकत्वाचा विचार करून जोडीदाराचे बाह्य व्यक्तिमत्त्व व मानसिक प्रवृत्ती यांचा अंदाज बांधता येतो. विवाह, घटस्फोट, वैवाहिक स्थिती आणि बदलती कुटुंबरचना यांचा जागतिक सामाजिक संदर्भ समजून घेण्यासाठी विवाह आणि कुटुंबरचनेवरील संयुक्त राष्ट्रांची अधिकृत आकडेवारी पाहता येते.
सप्तमातील ग्रहाप्रमाणे वर्णन
सप्तमात सूर्य असता
रूप – उंच, सडसडीत बांध्याचा, पिंगट केस, देखणा, गौरवर्णी, गोल चेहरा. व्यक्तिमत्त्वामध्ये एक प्रकारचे तेज, आकर्षण आणि आत्मविश्वास स्पष्टपणे दिसून येतो. अशा व्यक्तीची उपस्थिती प्रभावी असून समाजात सहजपणे लक्ष वेधून घेणारी असते.
स्वभाव – अतिमहत्त्वाकांक्षी, स्वाभिमानी, गर्विष्ठ, माझेच खरे करणारा मात्र प्रामाणिक, उदार, वक्तशीर, शिस्तप्रिय, करारी, हेकट, निश्चयी असा मिळतो. नेतृत्वगुण, अधिकार गाजविण्याची वृत्ती आणि स्वतःच्या तत्त्वांवर ठाम राहण्याचा स्वभाव यांचाही प्रभाव दिसून येतो. मान-सन्मानाची अपेक्षा ठेवणारी ही व्यक्ती कर्तव्यनिष्ठ असली तरी काही वेळा अहंकारामुळे मतभेद निर्माण होण्याची शक्यता असते.
सप्तमात चंद्र असता :
रूप – मध्यम उंच, मध्यम बांधा, गोल चेहरा, सुंदर, गौरवर्णी. चेहऱ्यावर सौम्यता, निरागसता आणि आकर्षक भाव असतात. डोळ्यांमध्ये प्रेम, ममता व भावनाशीलता दिसून येते, त्यामुळे अशी व्यक्ती सहजपणे इतरांना आपलेसे करून घेते.
स्वभाव – जोडीदार चंचल, गृहकर्तव्यदक्ष, कुटुंबवत्सल, प्रेमळ, संवेदनशील, भोगी, प्रणयी, आनंदी, बोलका असा मिळतो. चंद्राच्या प्रभावामुळे मनामध्ये भावनिकता अधिक असल्याने कुटुंबातील व्यक्तींची काळजी घेण्याची वृत्ती प्रबळ असते. परिस्थितीनुसार मनःस्थिती बदलण्याची प्रवृत्ती असली तरी सहानुभूती, जिव्हाळा आणि जपून नातेसंबंध टिकविण्याची क्षमता त्याच्यात आढळते.
सप्तमात मंगळ असता :
रूप – तांबूस गौरवर्णी, राजबिंडा, सुदृढ बांध्याचा, उंच. चेहऱ्यावर आत्मविश्वास, धाडस आणि पराक्रमाची छाप स्पष्टपणे दिसून येते. शरीरयष्टी मजबूत असून चालण्यात-बोलण्यात एक प्रकारचा रुबाब आणि दिमाख जाणवतो.
स्वभाव – जोडीदार करारी नजरेचा, तापट, मानी, हट्टी, भांडखोर, खर्चिक, हुकूमत गाजविणारा, कामप्रधान, स्वातंत्र्यप्रिय असा मिळतो. मंगळाच्या प्रभावामुळे निर्णयक्षमता, धाडस आणि संकटांना सामोरे जाण्याची वृत्ती उत्तम असते. मात्र रागावर नियंत्रण नसल्यास वर्चस्व गाजविण्याची प्रवृत्ती, उतावळेपणा आणि वादविवाद वाढण्याची शक्यता असते. योग्य दिशेने ऊर्जा वापरल्यास अशी व्यक्ती कर्तबगार, परिश्रमी आणि संरक्षण करणारी जोडीदार ठरते.
सप्तमात बुध असताना –
रूप – नाजूक शरीराचा, मध्यम उंचीचा, आहे त्या वयापेक्षा लहान दिसणारा, गोरा, देखणा. चेहऱ्यावर चपळता, बुद्धिमत्ता आणि प्रसन्नता दिसून येते. आकर्षक व्यक्तिमत्त्वामुळे अशा व्यक्ती सहजपणे इतरांशी संवाद साधून आपले स्थान निर्माण करतात.
स्वभाव – बोलक्या स्वभावाचा, व्यवहार कुशल, सुस्वभावी, विनोदी, विलासी, विद्वान, बुद्धिमान, गुणवान, बालिश, व्यापारी वृत्तीचा असा मिळतो. बुधाच्या प्रभावामुळे शिकण्याची आवड, नवीन गोष्टी जाणून घेण्याची उत्सुकता आणि उत्कृष्ट संवादकौशल्य आढळते. अशा व्यक्ती परिस्थितीनुसार स्वतःला जुळवून घेतात तसेच तर्कशक्ती, चातुर्य आणि हजरजबाबीपणामुळे समाजात लोकप्रिय ठरतात.
सप्तमात गुरु असता –
रूप – गौरवर्णी, स्थूल, सुडौल, गुटगुटीत बांध्याचा, सात्त्विक तेज असलेला, मध्यम उंचीचा. चेहऱ्यावर प्रसन्नता, सौम्यता आणि विद्वत्तेची झलक दिसून येते. अशा व्यक्तीचे व्यक्तिमत्त्व आदर निर्माण करणारे असून त्याच्या वागण्या-बोलण्यात एक प्रकारचा मोठेपणा जाणवतो.
स्वभाव – जोडीदार सुंदर, सद्गुणी, धार्मिक, सदाचारी, सात्त्विक, शांत, बुद्धिमान, हौशी असा मिळतो. गुरुच्या प्रभावामुळे नैतिक मूल्ये, कुटुंबनिष्ठा आणि समाजात मान-सन्मान मिळविण्याची प्रवृत्ती प्रबळ असते. अशा व्यक्तीचा स्वभाव समंजस, क्षमाशील आणि मार्गदर्शक वृत्तीचा असून इतरांना योग्य सल्ला देण्याची क्षमता त्याच्यात आढळते. ज्ञान, अध्यात्म आणि चांगल्या संस्कारांबद्दल विशेष आदर असल्यामुळे वैवाहिक जीवनात स्थैर्य व परिपक्वता दिसून येते.
सप्तमात शुक्र असता –
रूप – देखणा, सुंदर, कुरळ्या केसांचा, निमगौरवर्णाचा, मध्यम उंचीचा, मध्यम बांध्याचा (आकर्षक बांध्याचा). चेहऱ्यावर नैसर्गिक आकर्षण, मोहक स्मित आणि सौंदर्याची विशेष छटा दिसून येते. अशा व्यक्तीचे राहणीमान, वेशभूषा आणि व्यक्तिमत्त्व इतरांचे लक्ष सहज वेधून घेणारे असते.
स्वभाव – जोडीदार कलाप्रिय, कांतिमान, विनोदी, हौशी, खर्चिक, आनंदी, कर्तव्यदक्ष, विलासी, प्रेमी, कामासक्त, रसिक असा मिळतो. शुक्राच्या प्रभावामुळे संगीत, कला, सौंदर्य, फॅशन आणि ऐश्वर्यपूर्ण जीवनाकडे विशेष ओढ असते. अशा व्यक्ती प्रेम व्यक्त करण्यात कुशल असून नातेसंबंधांमध्ये जिव्हाळा, रोमान्स आणि भावनिक जवळीक टिकवून ठेवण्याचा प्रयत्न करतात. सुखसोयींची आवड अधिक असली तरी सामाजिक वर्तन नम्र आणि मनमिळावू असते.
सप्तमात शनि असता –
रूप – थोराड बांध्याचा, सावळ्या रंगाचा, कमी उंची, सर्वसामान्य व्यक्तिमत्त्व, विजोड. चेहऱ्यावर गंभीरता, परिपक्वता आणि कष्टाळूपणाची छाप दिसून येते. बाह्य सौंदर्यापेक्षा व्यक्तीच्या वागणुकीत आणि स्वभावात स्थैर्य व गांभीर्य अधिक जाणवते.
स्वभाव – जोडीदार कष्टाळू, अबोल, अरसिक, प्रामाणिक, शांत, सहनशील, संसारी, विचारी, काटकसरी असा मिळतो. शनिच्या प्रभावामुळे जबाबदारीची जाणीव प्रबळ असून कुटुंब आणि कर्तव्य यांना प्राधान्य देण्याची वृत्ती असते. अशा व्यक्ती कोणतेही काम संयमाने आणि चिकाटीने पूर्ण करतात. भावना व्यक्त करण्यामध्ये काहीसे संकोची असले तरी नातेसंबंधांमध्ये निष्ठा, विश्वासार्हता आणि दीर्घकालीन बांधिलकी जपण्याची क्षमता त्यांच्यात आढळते.
सप्तमात राहु असता –
रूप – मध्यम किंवा कमी उंचीचा, कृश, रोगी, कुरूप, दिसण्यास सर्वसाधारण. चेहऱ्यावर काहीसे गूढ, अनाकलनीय किंवा वेगळेपणाचे भाव दिसून येतात. व्यक्तिमत्त्व पारंपरिक सौंदर्याच्या चौकटीत न बसणारे असले तरी त्यामध्ये एक प्रकारचे आकर्षण किंवा रहस्यमयता आढळू शकते.
स्वभाव – जोडीदार आळशी, पापकर्मरत, दुर्गुणी, भांडखोर, नीच स्वभावी, पापवासनेचा असा मिळतो. राहूच्या अशुभ प्रभावामुळे स्वभावात अस्थिरता, हट्टीपणा, संशयी वृत्ती आणि नियम मोडण्याची प्रवृत्ती दिसून येऊ शकते. काही प्रसंगी अशा व्यक्तीमध्ये अतिमहत्त्वाकांक्षा, दिखाऊपणा किंवा स्वार्थीपणा आढळतो. तथापि राहू शुभ ग्रहांच्या प्रभावाखाली असल्यास परदेशी संस्कृती, आधुनिक विचारसरणी, धाडसी निर्णयक्षमता आणि असामान्य क्षेत्रांमध्ये प्रगती करण्याची क्षमता देखील निर्माण होऊ शकते.
सप्तमात केतु असता –
रूप – थोराड बांध्याचा, सावळा, कृश. व्यक्तिमत्त्वामध्ये एक प्रकारची गंभीरता, अलिप्तता किंवा गूढता दिसून येते. चेहऱ्यावर भावनांपेक्षा विचारांचे आणि अंतर्मुख स्वभावाचे प्रतिबिंब अधिक आढळते.
स्वभाव – जोडीदार वादविवाद करणारा, हट्टी, क्रूर, गुणहीन, रोगी, पापी असा मिळतो. केतूच्या प्रभावामुळे स्वभावात काहीसा तिरसटपणा, असंतोष किंवा एकलकोंडेपणा दिसू शकतो. अशा व्यक्ती आपल्या मतांवर ठाम राहणाऱ्या असतात व इतरांचे म्हणणे सहजासहजी स्वीकारत नाहीत. तथापि केतू शुभ ग्रहांच्या प्रभावाखाली असल्यास अध्यात्म, तत्त्वज्ञान, संशोधन, गूढविद्या आणि वैराग्य यांबद्दल विशेष रुची निर्माण होऊन व्यक्ती अंतर्मुख, ज्ञानी आणि आध्यात्मिक प्रवृत्तीची देखील होऊ शकते.
सप्तमात हर्षल असता –
रूप – गोरा, सुदृढ बांध्याचा, उंच. व्यक्तिमत्त्व प्रभावी, आकर्षक आणि इतरांपेक्षा काहीसे वेगळे भासणारे असते. चेहऱ्यावर आत्मविश्वास, चपळता आणि स्वतंत्र विचारसरणीची झलक स्पष्टपणे दिसून येते.
स्वभाव – जोडीदार विक्षिप्त, लहरी, बुद्धिमान, हेकट, रागीट, तामसी, भांडखोर, विलासी असा मिळतो. हर्षलच्या प्रभावामुळे स्वभावात स्वातंत्र्याची तीव्र इच्छा, परंपरांना आव्हान देण्याची वृत्ती आणि अचानक निर्णय घेण्याची प्रवृत्ती आढळते. अशा व्यक्ती अत्यंत कल्पक, संशोधक वृत्तीच्या आणि नवीन विचार स्वीकारणाऱ्या असतात, परंतु त्यांच्या अनपेक्षित वर्तनामुळे नातेसंबंधांमध्ये चढ-उतार निर्माण होऊ शकतात. योग्य ग्रहयोग असल्यास ही व्यक्ती प्रगतिशील, आधुनिक विचारांची आणि असामान्य क्षेत्रात यश मिळविणारी ठरते.
सप्तमात नेपच्यून असता –
रूप – गोरा, सुंदर, मध्यम बांध्याचा. चेहऱ्यावर कोमलता, आकर्षण आणि काहीसे गूढ भाव दिसून येतात. डोळ्यांमध्ये कल्पनाशक्ती, संवेदनशीलता आणि भावनिक गहिरेपणा जाणवतो, त्यामुळे अशी व्यक्ती सहजपणे इतरांना आकर्षित करते. ग्रहस्थितीच्या आधारे मानसिक आजाराचे निदान करता येत नाही; मानसिक आरोग्य, त्यावर परिणाम करणारे घटक आणि आवश्यक उपचार यांसाठी मानसिक आरोग्याविषयी WHO चे अधिकृत मार्गदर्शन पाहावे.
स्वभाव – जोडीदार कलाप्रिय, सौंदर्यप्रिय, अंतःस्फूर्ती असलेला, कधीकधी व्यसनी किंवा मानसिक विकृतीचा असा मिळतो. नेपच्यूनच्या प्रभावामुळे कल्पनारम्य विचारसरणी, भावनाप्रधानता आणि अध्यात्म, संगीत, कला किंवा गूढ विषयांबद्दल विशेष आकर्षण असते.
अशा व्यक्तींचा स्वभाव दयाळू आणि सहानुभूतीपूर्ण असला तरी वास्तवापेक्षा कल्पनांच्या जगात रमण्याची प्रवृत्ती दिसून येऊ शकते. प्रतिकूल ग्रहयोग असल्यास जोडीदाराकडून मनस्ताप, गैरसमज, गुप्त गोष्टी किंवा फसवणुकीचे प्रसंग निर्माण होण्याची शक्यता असते.
प्रस्तुत लेखामध्ये ग्रहांच्या ज्योतिषीय कारकत्वाचा विचार करण्यात आला असून, त्यांच्या खगोलशास्त्रीय स्वरूपाची मूलभूत माहिती सूर्यमालेतील ग्रहांची अधिकृत माहिती या NASA च्या संदर्भातून जाणून घेता येते.
सप्तमातील राशीप्रमाणे वर्णन
सप्तमात मेष राशी असता :
जोडीदार तापट, वादविवाद प्रिय, हट्टी, मानी, तिखट-मसालेदार खाणारा (मांसाहारी), खर्चिक, चंचल, हुकूमत गाजविणारा, उतावळा, स्वतंत्र विचाराचा, साहसी व आग्रही असा मिळतो. मेष ही मंगळाची अग्नितत्त्वाची रास असल्यामुळे अशा व्यक्तीमध्ये धाडस, नेतृत्वगुण आणि कोणतेही काम पुढाकार घेऊन करण्याची वृत्ती आढळते. स्वतःच्या मतांवर ठाम राहणे, स्पर्धात्मक स्वभाव आणि कोणाच्याही दबावाखाली न राहण्याची प्रवृत्ती यांचाही प्रभाव दिसून येतो.
वैवाहिक जीवनात अशा जोडीदाराकडून प्रेम आणि जिव्हाळा मिळत असला तरी राग, उतावळेपणा आणि अहंभाव यांमुळे किरकोळ मतभेद निर्माण होण्याची शक्यता असते. योग्य ग्रहयोग असल्यास हा जोडीदार अत्यंत कर्तबगार, परिश्रमी, संरक्षण करणारा आणि संकटसमयी खंबीरपणे साथ देणारा ठरतो.
सप्तमात वृषभ राशी असता :
जोडीदार – देखणा, टापटीपमध्ये राहणारा, सौंदर्यप्रिय, हौशी, विलासी, आकर्षक, शांत, सहनशील, आनंदी, स्वच्छंदी, मध्यम उंच व बांधा असलेला गोरा असा मिळतो. सुंदर कपडे, अलंकार, सेंट, गायन, वादन, नाटक, सिनेमा याची आवड जोडीदाराला राहते. वृषभ ही शुक्राची पृथ्वीतत्त्वाची रास असल्यामुळे अशा व्यक्तीला जीवनातील सुखसोयी, ऐश्वर्य आणि कलात्मक गोष्टींबद्दल विशेष आकर्षण असते. राहणीमानात नीटनेटकेपणा, चांगली अभिरुची आणि आरामदायी जीवन जगण्याची इच्छा स्पष्टपणे दिसून येते.
स्वभावाने हा जोडीदार स्थिर, विश्वासू आणि नातेसंबंध जपणारा असतो. एकदा एखाद्या व्यक्तीशी भावनिक नाते निर्माण झाले की ते टिकवून ठेवण्यासाठी प्रयत्नशील राहतो. मात्र काही वेळा हट्टीपणा, स्वतःच्या मतांवर ठाम राहण्याची वृत्ती आणि सुखसोयींवरील अधिक प्रेम यामुळे मतभेद निर्माण होऊ शकतात.
सप्तमात मिथुन राशी असता –
जोडीदार – बोलका, व्यापारी वृत्तीचा, व्यवहारचतुर, बालिश, देखणा, कष्टाळू, चतुर, बुद्धिमान, सुशिक्षित, सदैव तरतरीत व तरुण दिसणारा असा मिळतो. जोडीदार बौद्धिक कामाशी निगडित क्षेत्रातच नोकरी-व्यवसाय करणारा असतो. विवाह कदाचित एकाच ऑफिसमध्ये काम करणाऱ्या व्यक्तीशी होण्याची शक्यता असते. तसेच पत्रव्यवहार, जाहिरातीच्या माध्यमातून किंवा प्रवासात झालेल्या ओळखीतून संभवते. जोडीदाराचा स्वतंत्र धंदा, व्यवसायही असू शकतो.
मिथुन ही बुधाची वायुतत्त्वाची रास असल्यामुळे अशा जोडीदारामध्ये उत्कृष्ट संवादकौशल्य, हजरजबाबीपणा आणि नवीन गोष्टी शिकण्याची उत्सुकता आढळते. विविध विषयांमध्ये रस घेणारा, अनेक लोकांशी संपर्क ठेवणारा आणि परिस्थितीनुसार स्वतःला सहज जुळवून घेणारा स्वभाव त्याचा असतो. लेखन, अध्यापन, विक्री, मार्केटिंग, माहिती तंत्रज्ञान, प्रसारमाध्यमे किंवा सल्लागार क्षेत्रांमध्ये अशा व्यक्ती यशस्वी होताना दिसतात.
वैवाहिक जीवनात हा जोडीदार मैत्रीपूर्ण, आनंदी आणि विचारांची देवाणघेवाण करणारा असतो. मात्र स्वभावातील चंचलता, सतत बदलाची आवड किंवा एकाच गोष्टीत जास्त काळ लक्ष न टिकण्याची प्रवृत्ती काही वेळा जाणवू शकते. योग्य ग्रहयोग असल्यास हा जोडीदार बुद्धिमत्तेने, कौशल्याने आणि संवादाने वैवाहिक जीवन अधिक समृद्ध करणारा ठरतो.
सप्तमात कर्क राशी असता –
जोडीदार – चंचल, गृहकर्तव्यदक्ष, कुटुंबवत्सल, परोपकारी, समाजप्रिय, गोरा, सुंदर, देखणा असा मिळतो. जोडीदाराचे घर, कुटुंब व मुलेबाळे यांच्याकडे सर्वप्रथम लक्ष राहते. कर्क ही चंद्राची जलतत्त्वाची रास असल्यामुळे अशा व्यक्तीमध्ये प्रेम, माया, जिव्हाळा आणि भावनिक संवेदनशीलता अधिक प्रमाणात आढळते. कुटुंबातील प्रत्येक सदस्याची काळजी घेणे आणि सर्वांना एकत्र बांधून ठेवण्याची वृत्ती त्याच्यात असते.
अशा जोडीदाराला घरगुती वातावरण, नातेवाईक आणि सामाजिक संबंध यांचे विशेष महत्त्व वाटते. इतरांच्या दुःखात सहभागी होणे, मदतीस तत्पर राहणे आणि भावनिक आधार देणे हे त्याचे प्रमुख गुण असतात. मात्र चंद्राच्या प्रभावामुळे मनःस्थितीमध्ये वारंवार बदल होणे, हळवेपणा किंवा अति काळजी करण्याची प्रवृत्ती काही वेळा दिसून येऊ शकते. योग्य ग्रहयोग असल्यास हा जोडीदार प्रेमळ, समंजस आणि कुटुंबासाठी पूर्णपणे समर्पित असतो.
सप्तमात सिंह राशी असता –
जोडीदार – स्वाभिमानी, हेकट, करारी, महत्त्वाकांक्षी, स्वतःचेच खरे करणारा, देखणा, उच्च घरातील, उत्तम नीतिमान, रुबाबदार व्यक्तिमत्त्व असलेला असा मिळतो. सामाजिक क्षेत्रात, कार्यात भाग घेण्याची हौस असते. व्यायाम, योगासने, पथ्य पाळणे इ. मार्गांनी प्रकृती सुडौल ठेवण्याकडे कल राहतो. सिंह ही रविची अग्नितत्त्वाची रास असल्यामुळे अशा व्यक्तीमध्ये नेतृत्वगुण, आत्मविश्वास आणि समाजात मान-सन्मान मिळविण्याची तीव्र इच्छा आढळते. वागण्या-बोलण्यात दिमाख, स्पष्टवक्तेपणा आणि स्वतःची वेगळी ओळख निर्माण करण्याची वृत्ती दिसून येते.
अशा जोडीदाराला प्रतिष्ठा, कीर्ती आणि सामाजिक स्थान यांचे विशेष आकर्षण असते. कोणतेही कार्य मोठ्या उत्साहाने व जबाबदारीने पूर्ण करण्याची क्षमता त्याच्यात असते. स्वभावातील अहंभाव, वर्चस्व गाजविण्याची प्रवृत्ती किंवा स्वतःच्या मतांवर अधिक ठाम राहणे यामुळे काही वेळा मतभेद निर्माण होऊ शकतात. योग्य ग्रहयोग असल्यास हा जोडीदार उदार, संरक्षण करणारा, कर्तबगार आणि कुटुंबाचा अभिमान वाढविणारा ठरतो.
सप्तमात कन्या राशी असता –
जोडीदार – चिंतातुर, सतत काळजी करणारा, बुद्धिमान, व्यवहारी, चिकित्सक, गोड बोलून मतलब साधणारा, हजरजबाबी, विनोदी असा असतो. शिक्षण खाते किंवा सरकारी नोकरीत कार्यमग्न असतात. मातुल घराण्याशी संबंधित ठिकाणी विवाह होऊ शकतो. जोडीदार व्यवसायीसुद्धा असू शकतो.
कन्या ही बुधाची पृथ्वीतत्त्वाची रास असल्यामुळे अशा जोडीदारामध्ये विश्लेषण करण्याची क्षमता, सूक्ष्म निरीक्षणशक्ती आणि प्रत्येक गोष्ट व्यवस्थितपणे करण्याची वृत्ती आढळते. कोणतेही काम नियोजनबद्ध पद्धतीने पूर्ण करणे, शिस्त पाळणे आणि छोट्यातील छोट्या बाबीकडे लक्ष देणे हे त्याचे प्रमुख गुण असतात. लेखन, अध्यापन, लेखाशास्त्र, प्रशासकीय कामे, वैद्यकीय किंवा सेवा क्षेत्रात अशा व्यक्ती यशस्वी होऊ शकतात.
वैवाहिक जीवनात हा जोडीदार कर्तव्यदक्ष, मदतीस तत्पर आणि व्यवहारकुशल असतो. मात्र प्रत्येक गोष्टीचे अति विश्लेषण करणे, परिपूर्णतेचा आग्रह धरणे किंवा किरकोळ बाबींवरही चिंता करण्याची प्रवृत्ती काही वेळा दिसून येऊ शकते. योग्य ग्रहयोग असल्यास हा जोडीदार बुद्धिमत्ता, समजूतदारपणा आणि नियोजनशक्तीच्या बळावर कुटुंबाची उत्तम प्रकारे जबाबदारी सांभाळणारा ठरतो.
सप्तमात तूळ राशी असता –
जोडीदार – सुंदर, एकनिष्ठ, अत्यंत प्रेमळ, रसिक, कुरळ्या केसांचा, देखणा, कलाप्रवीण, उंच, मध्यम किंवा कृश बांधा, सावळा असा मिळतो. तूळ ही शुक्राची वायुतत्त्वाची रास असल्यामुळे अशा व्यक्तीमध्ये सौंदर्यदृष्टी, कलाप्रेम, समतोल विचारसरणी आणि सामाजिक कौशल्य विशेष प्रमाणात आढळते. वागण्या-बोलण्यात सभ्यता, नम्रता आणि इतरांना आपलेसे करण्याची कला असल्यामुळे समाजात त्यांची लोकप्रियता चांगली असते.
अशा जोडीदाराला संगीत, चित्रकला, नृत्य, फॅशन, सजावट आणि इतर कलात्मक क्षेत्रांची विशेष आवड असते. नातेसंबंधांमध्ये प्रेम, सुसंवाद आणि समन्वय राखण्याचा तो नेहमी प्रयत्न करतो. प्रत्येक गोष्टीत संतुलन साधण्याच्या प्रयत्नामुळे काही वेळा निर्णय घेण्यास विलंब होऊ शकतो किंवा द्विधा मनःस्थिती निर्माण होऊ शकते. योग्य ग्रहयोग असल्यास हा जोडीदार प्रेमळ, समंजस, सहकार्य करणारा आणि वैवाहिक जीवनात आनंद व सौहार्द निर्माण करणारा ठरतो.
सप्तमात वृश्चिक राशी असता –
जोडीदार – जिद्दी, हट्टी, निग्रही, भावनाप्रधान, आकर्षक बांध्याचा, सुंदर, टोचून बोलण्याची सवय असणारा, तापट, वर्चस्व गाजविणारा व गूढ स्वभावाचा असा मिळतो. पती-पत्नीत लैंगिक आकर्षण व शारीरिक जवळीक यांना विशेष महत्त्व असते. वृश्चिक ही मंगळाची जलतत्त्वाची रास असल्यामुळे अशा व्यक्तीच्या स्वभावात तीव्रता, गहिरेपणा आणि भावनिक गुंतवणूक अधिक प्रमाणात दिसून येते. बाहेरून कठोर वाटणारी ही व्यक्ती आतून अत्यंत संवेदनशील आणि निष्ठावान असू शकते.
अशा जोडीदाराला इतरांच्या मनातील गोष्टी ओळखण्याची चांगली क्षमता असते. गुप्तता जपणे, संशोधनात्मक वृत्ती, रहस्यपूर्ण विषयांबद्दल आकर्षण आणि कोणत्याही कामात पूर्ण समर्पणाने झोकून देण्याची प्रवृत्ती त्याच्यात आढळते. मात्र संशयी स्वभाव, मालकी हक्काची भावना, सूडबुद्धी किंवा अति भावनिक प्रतिक्रिया यांमुळे काही वेळा नातेसंबंधांमध्ये तणाव निर्माण होऊ शकतो. योग्य ग्रहयोग असल्यास हा जोडीदार अत्यंत निष्ठावान, संरक्षण करणारा आणि संकटसमयी खंबीर साथ देणारा ठरतो.
सप्तमात धनु राशी असता –
जोडीदार – सात्त्विक, धार्मिक परंतु हेकट, द्विस्वभावी, गोरा, सुडौल, स्थूल, सुशिक्षित, प्रामाणिक, सत्त्वगुणी, मनमोकळा, सुंदर आणि एकनिष्ठ असा मिळतो. धनु ही गुरुची अग्नितत्त्वाची रास असल्यामुळे अशा व्यक्तीमध्ये ज्ञानाची आवड, उच्च विचारसरणी, स्पष्टवक्तेपणा आणि नैतिक मूल्यांना महत्त्व देण्याची वृत्ती आढळते. धर्म, अध्यात्म, शिक्षण, प्रवास आणि सामाजिक कार्य यांकडे त्याचा विशेष कल असतो.
अशा जोडीदाराला स्वतंत्रपणे विचार करणे, नवीन ठिकाणे पाहणे आणि विविध विषयांचे ज्ञान मिळविणे आवडते. तो मनाने उदार, आशावादी आणि इतरांना योग्य मार्गदर्शन करणारा असतो. मात्र स्वतःच्या तत्त्वांवर अधिक ठाम राहणे, स्पष्ट बोलताना समोरच्याच्या भावना लक्षात न घेणे किंवा स्वभावातील द्विधा वृत्ती यांमुळे काही वेळा मतभेद निर्माण होऊ शकतात. योग्य ग्रहयोग असल्यास हा जोडीदार विश्वासू, प्रगल्भ आणि वैवाहिक जीवनात प्रगतीसाठी प्रेरणा देणारा ठरतो.
सप्तमात मकर राशी असता –
जोडीदार – कमी दर्जाचा व नोकरी करणारा, कष्टाळू, प्रामाणिक, एकनिष्ठ, सावळा, विजोड, हिशोबी, प्रेमाचे प्रदर्शन न करणारा, साधी राहणी असलेला, आळशी, थोराड बांध्याचा, वयाने मोठा असा मिळतो. जोडीदार लैंगिक बाबतीत कधीच पुढाकार घेत नाही. जोडीदार दिसावयास सर्वसाधारण असला तरी उत्तम संसारी असतो.
मकर ही शनिची पृथ्वीतत्त्वाची रास असल्यामुळे अशा व्यक्तीमध्ये जबाबदारीची जाणीव, संयम, शिस्त आणि व्यवहारातील गांभीर्य अधिक आढळते. भावना मनात खोलवर असल्या तरी त्यांचे उघडपणे प्रदर्शन करण्याची प्रवृत्ती कमी असते.
अशा जोडीदाराला स्थैर्य, आर्थिक सुरक्षितता आणि कुटुंबाची जबाबदारी यांना विशेष महत्त्व असते. कोणतेही काम हळूहळू पण सातत्याने पूर्ण करण्याची क्षमता त्याच्यात असते. वैवाहिक जीवनात रोमँटिकपणा कमी भासू शकतो, मात्र निष्ठा, कर्तव्यभावना आणि संकटसमयी साथ देण्याची वृत्ती ठाम असते. योग्य ग्रहयोग असल्यास हा जोडीदार संयमी, विश्वासू आणि घरसंसार व्यवस्थित सांभाळणारा ठरतो.
सप्तमात कुंभ राशी असता –
जोडीदार – बुद्धिमान, कष्टाळू, देखणा, सावळा, विजोड, उंच, थोडा अरसिक, आळशी असा मिळतो. कुंभ ही शनिची वायुतत्त्वाची रास असल्यामुळे अशा व्यक्तीमध्ये स्वतंत्र विचारसरणी, बुद्धिमत्ता, संशोधक वृत्ती आणि समाजहिताची जाणीव आढळते. पारंपरिक चौकटींपेक्षा नवीन कल्पना, आधुनिक विचार आणि वेगळा दृष्टिकोन स्वीकारण्याची प्रवृत्ती त्याच्या स्वभावात दिसून येते.
अशा जोडीदाराला मैत्रीपूर्ण संबंध, सामाजिक कार्य, तांत्रिक ज्ञान किंवा बौद्धिक क्षेत्रांमध्ये विशेष रस असतो. भावना व्यक्त करण्यात काहीसा संकोच असला तरी विचारांच्या पातळीवर तो अत्यंत प्रामाणिक आणि विश्वासार्ह असतो. काही वेळा स्वभावातील अलिप्तपणा, स्वतःच्या विश्वात रमण्याची वृत्ती किंवा हट्टीपणा जाणवू शकतो. योग्य ग्रहयोग असल्यास हा जोडीदार समंजस, दूरदृष्टी असलेला आणि जीवनातील विविध परिस्थितींमध्ये व्यावहारिक मार्गदर्शन करणारा ठरतो.
सप्तमात मीन राशी असता –
जोडीदार – धार्मिक, हौशी, शांत, गोरा, भोळा, रसिक, निरुपद्रवी, सुस्वभावी, परोपकारी, आळशी व मनासारखा मिळतो. नात्यात विवाह किंवा पती-पत्नी एकाच गावातील असतात. मीन ही गुरुची जलतत्त्वाची रास असल्यामुळे अशा व्यक्तीमध्ये दयाळूपणा, करुणा, भावनाशीलता आणि अध्यात्मिक प्रवृत्ती विशेष प्रमाणात आढळते. इतरांच्या भावना समजून घेण्याची क्षमता चांगली असल्यामुळे तो नातेसंबंध जपण्यात कुशल असतो.
अशा जोडीदाराला धार्मिक कार्य, पूजा-पाठ, कला, संगीत, साहित्य किंवा समाजसेवा यांची आवड असू शकते. स्वभावाने तो प्रेमळ, सहकार्य करणारा आणि इतरांच्या सुख-दुःखात सहभागी होणारा असतो. मात्र काही वेळा अतिभावनिकता, निर्णय घेण्यात संकोच किंवा वास्तवापेक्षा कल्पनांच्या जगात रमण्याची प्रवृत्ती दिसून येऊ शकते. योग्य ग्रहयोग असल्यास हा जोडीदार अत्यंत समंजस, त्यागी आणि वैवाहिक जीवनात प्रेम, शांतता व समाधान निर्माण करणारा ठरतो.
जोडीदाराचे वर्णन करताना खालील गोष्टींचा विचार करावा :
१) लग्नकुंडलीत सप्तमात ग्रह असल्यास जोडीदार संबंधी माहितीचे वर्णन त्या ग्रहाप्रमाणे तसेच तो ग्रह ज्या राशीत असेल त्याप्रमाणे करावे. ग्रहाचे नैसर्गिक कारकत्व आणि राशीचे गुणधर्म यांचा एकत्रित विचार केल्यास जोडीदाराचे रूप, स्वभाव आणि व्यक्तिमत्त्व अधिक अचूकपणे समजते. ग्रह आणि राशी यांचा परस्पर संबंध येथे अत्यंत महत्त्वाचा असतो.
२) सप्तमात कोणताही ग्रह नसल्यास सप्तमात जी राशी असेल त्या राशीच्या स्वामी ग्रहाप्रमाणे (सप्तमेश) जोडीदाराचे वर्णन करावे. सप्तमेशाची स्थिती, बल, अवस्था आणि तो ज्या भावात स्थित आहे त्या भावाचाही विचार करणे आवश्यक असते. अनेक वेळा सप्तमेश जोडीदाराविषयी अधिक स्पष्ट संकेत देत असतो.
३) सप्तमेश ग्रह ज्या राशीत असेल त्या राशीप्रमाणे तसेच त्याबरोबर जे ग्रह असतील त्याप्रमाणे जोडीदाराचे वर्णन करावे. सप्तमेशावरील युतीचा प्रभाव जोडीदाराच्या स्वभाव, विचारसरणी, व्यवसाय आणि वैवाहिक जीवनावर स्पष्टपणे दिसून येतो. त्यामुळे सप्तमेशाचे सखोल विश्लेषण करणे आवश्यक असते.
४) सप्तमातील ग्रहांवर व सप्तमेशावर ज्या ग्रहांची दृष्टी असेल त्याप्रमाणे तर्कशक्तीने जोडीदाराचे वर्णन करावे. कारण ग्रह दृष्टीद्वारेही आपले शुभ-अशुभ परिणाम देत असतात. शुभ ग्रहांच्या दृष्टीमुळे जोडीदाराचे गुण वाढतात, तर पापग्रहांच्या प्रभावामुळे काही दोष किंवा आव्हाने निर्माण होऊ शकतात.
५) जोडीदाराचे वर्णन करताना तर्कशक्तीला भरपूर वाव असल्याने अभ्यासपूर्वक फलकथन करावे. एकाच ग्रहयोगाचे परिणाम सर्व व्यक्तींमध्ये सारखेच दिसतील असे नाही. ग्रहबल, दशा, नवांश कुंडली, ग्रहदृष्टी आणि इतर योग यांमुळे प्रत्येक व्यक्तीच्या जोडीदाराचे वर्णन वेगवेगळे येऊ शकते, याचाही विचार करावा. अनुभवी ज्योतिषीने सर्व घटकांचा समन्वय साधून अंतिम निष्कर्ष काढणे अधिक योग्य ठरते.
जोडीदाराची जात
जोडीदार कोणत्या जातीचा मिळेल यासाठी आपणास सर्वप्रथम ग्रह व त्यांच्या जातीचा अभ्यास करावा लागेल. वैदिक ज्योतिषशास्त्रामध्ये प्रत्येक ग्रहाला विशिष्ट वर्ण किंवा जात प्रदान करण्यात आलेली आहे. सप्तमभाव, सप्तमेश, सप्तमातील ग्रह तसेच विवाहकारक शुक्र यांच्या आधारे जोडीदाराच्या सामाजिक, सांस्कृतिक किंवा पारंपरिक पार्श्वभूमीबाबत काही प्रमाणात अनुमान काढता येते.
तथापि केवळ एका ग्रहाच्या आधारे अंतिम निष्कर्ष काढणे योग्य ठरत नाही. सप्तमभाव, सप्तमेश, नवांश कुंडली, ग्रहदृष्टी, युती तसेच विवाहयोग निर्माण करणाऱ्या ग्रहांचा एकत्रित विचार करणे आवश्यक असते. आधुनिक काळात आंतरजातीय व आंतरधर्मीय विवाहांचे प्रमाण वाढले असल्यामुळे ग्रहयोगांचे विश्लेषण करताना पारंपरिक नियमांसोबत वर्तमान सामाजिक परिस्थितीचाही विचार करावा. जन्मकुंडलीवरून जोडीदाराच्या पार्श्वभूमीचे ज्योतिषीय संकेत पाहता येतात; मात्र भारतातील हिंदू विवाहांचे कायदेशीर स्वरूप आणि लागू तरतुदी समजून घेण्यासाठी हिंदू विवाह अधिनियम, १९५५ पाहणे आवश्यक आहे.
आता आपण ग्रहांच्या जातीनुसार जोडीदाराच्या जातीविषयी कोणते संकेत मिळतात याचा क्रमाने विचार करू.
गुरु, शुक्र
ब्राह्मण, उच्चवर्णीय (स्वजातीय)
सप्तमभाव, सप्तमेश किंवा विवाहकारक शुक्र यांच्यावर गुरु अथवा शुक्राचा प्रभाव प्रबळ असल्यास जोडीदार ब्राह्मण, उच्चवर्णीय किंवा स्वतःच्या जाती-पोटजातीतील मिळण्याची शक्यता वाढते. अशा जोडीदारामध्ये संस्कार, शिक्षण, नैतिक मूल्ये, धार्मिकता आणि सभ्य वर्तन यांचा प्रभाव स्पष्टपणे दिसून येतो.
गुरु ज्ञान, धर्म आणि परंपरेचे प्रतिनिधित्व करतो, तर शुक्र सुसंस्कृतपणा, सौंदर्य आणि सामाजिक प्रतिष्ठेचा कारक मानला जातो. त्यामुळे या ग्रहांच्या प्रभावाखाली पारंपरिक कुटुंबातील, सुशिक्षित व सुसंस्कारित जोडीदार मिळण्याची शक्यता अधिक असते. इतर ग्रहयोग अनुकूल असल्यास विवाह बहुधा कुटुंबाच्या संमतीने व सामाजिक रीतिरिवाजांनुसार होतो.
रवि, मंगळ
क्षत्रिय, मराठा (स्वजातीय)
सप्तमभाव, सप्तमेश किंवा विवाहकारक शुक्र यांच्यावर रवि अथवा मंगळाचा प्रभाव प्रबळ असल्यास जोडीदार क्षत्रिय, मराठा किंवा परंपरेने शौर्य, नेतृत्व आणि प्रशासकीय कार्याशी संबंधित समाजघटकातील मिळण्याची शक्यता असते. अशा जोडीदारामध्ये स्वाभिमान, धाडस, कर्तृत्व आणि नेतृत्वगुण प्रकर्षाने दिसून येतात.
रवि हा सत्ता, प्रतिष्ठा आणि अधिकाराचा कारक असून मंगळ पराक्रम, साहस आणि संघर्षशक्तीचे प्रतिनिधित्व करतो. त्यामुळे अशा ग्रहांच्या प्रभावाखालील जोडीदार करारी, स्पष्टवक्ते, स्वावलंबी आणि स्वतःच्या मतांवर ठाम राहणारे असतात. इतर ग्रहयोग अनुकूल असल्यास कुटुंबाची प्रतिष्ठा जपणारा, जबाबदारी स्वीकारणारा आणि संकटसमयी खंबीरपणे उभा राहणारा जोडीदार प्राप्त होतो.
शनि, राहू, केतु
शूद्र किंवा परजातीय, मातंग
सप्तमभाव, सप्तमेश किंवा विवाहकारक शुक्र यांच्यावर शनि, राहू किंवा केतू यांचा प्रभाव प्रबळ असल्यास जोडीदार भिन्न सामाजिक, सांस्कृतिक किंवा पारंपरिक पार्श्वभूमीतील मिळण्याची शक्यता दर्शविली जाते. अनेक प्राचीन ज्योतिष ग्रंथांमध्ये या ग्रहांचा संबंध परजातीय, भिन्न समाजघटक किंवा रूढ चौकटींपेक्षा वेगळ्या विवाहयोगांशी जोडलेला आढळतो.
शनि हा श्रम, सामान्य जनसमूह आणि जीवनातील वास्तवाशी संबंधित ग्रह मानला जातो, तर राहू-केतू परंपरेच्या सीमारेषा ओलांडणारे, अपारंपरिक आणि अनपेक्षित परिणाम देणारे ग्रह मानले जातात. त्यामुळे अशा ग्रहांच्या प्रभावाखाली आंतरजातीय, आंतरप्रांतीय किंवा सामाजिकदृष्ट्या वेगळ्या पार्श्वभूमीतील विवाह होण्याची शक्यता वाढू शकते. अंतिम निष्कर्ष काढताना सप्तमभाव, सप्तमेश, नवांश कुंडली आणि इतर विवाहयोगांचा एकत्रित विचार करणे आवश्यक असते.
बुध, चंद्र
वैश्य, समजातीय
सप्तमभाव, सप्तमेश किंवा विवाहकारक शुक्र यांच्यावर बुध अथवा चंद्राचा प्रभाव प्रबळ असल्यास जोडीदार वैश्य, समजातीय किंवा व्यापार, व्यवहार आणि सामाजिक संपर्काशी संबंधित कुटुंबातील मिळण्याची शक्यता असते. अशा जोडीदारामध्ये व्यवहारकुशलता, सौम्यता, जुळवून घेण्याची वृत्ती आणि कुटुंबनिष्ठा हे गुण प्रामुख्याने आढळतात.
बुध हा व्यापार, बुद्धिमत्ता, संवादकौशल्य आणि व्यवहाराचा कारक मानला जातो, तर चंद्र मन, भावना, कुटुंब आणि सामाजिक संबंधांचे प्रतिनिधित्व करतो. त्यामुळे या ग्रहांच्या प्रभावाखालील जोडीदार समाजप्रिय, समंजस, प्रेमळ आणि व्यवहारात चतुर असतो. इतर ग्रहयोग अनुकूल असल्यास विवाह बहुधा परिचित, समजातीय किंवा कुटुंबाच्या माध्यमातून ठरलेला असण्याची शक्यता अधिक असते. आंतरजातीय किंवा विविध धार्मिक-सामाजिक पार्श्वभूमीतील विवाहाच्या कायदेशीर नोंदणीविषयी अधिकृत माहिती विशेष विवाह अधिनियम, १९५४ मध्ये उपलब्ध आहे.
आता आपण काही नियम पाहू –
१) सप्तमात शनि, राहु, केतु असे ग्रह असता परजातीचा जोडीदार मिळण्याची शक्यता राहते. विशेषतः राहू आणि केतू हे परंपरागत सामाजिक बंधने मोडणारे ग्रह मानले जात असल्यामुळे आंतरजातीय किंवा भिन्न सामाजिक पार्श्वभूमीतील विवाहाचे संकेत मिळू शकतात. इतर ग्रहयोगांची पुष्टी असल्यास हे योग अधिक प्रभावी ठरतात.
२) सप्तमेश हा शनि, राहु, केतु यांच्या अंशात्मक युतीत असता परजातीय जोडीदार मिळण्याची शक्यता असते. अंशात्मक युती जितकी निकट असेल तितका या ग्रहांचा प्रभाव अधिक तीव्रपणे अनुभवास येतो. अशा स्थितीत विवाह परंपरेपेक्षा वैयक्तिक निवडीवर आधारित असण्याची शक्यता वाढते.
३) शुक्र हा शनि, राहु, केतु यांच्याबरोबर असता वरीलप्रमाणे फळ मिळते. शुक्र हा विवाह, प्रेम आणि वैवाहिक सुखाचा प्रमुख कारक असल्यामुळे त्याच्यावर या ग्रहांचा प्रभाव आल्यास विवाहामध्ये अपारंपरिकता, आंतरजातीय संबंध किंवा वेगळ्या सामाजिक पार्श्वभूमीतील जोडीदाराचे संकेत प्राप्त होऊ शकतात.
४) सप्तमेश, शुक्र व सप्तमातील ग्रह हे शनि, राहु, केतु यांच्या नक्षत्रात असता वरीलप्रमाणे फळ मिळते. नक्षत्रस्वामी ग्रहाचा सूक्ष्म प्रभाव अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो. त्यामुळे प्रत्यक्ष युती नसली तरी नक्षत्रस्तरावरील संबंधामुळेही अशाच प्रकारचे परिणाम अनुभवास येऊ शकतात.
५) सप्तमात रवि, गुरु, चंद्र, शुक्र, बुध हे ग्रह असता समजातीय, उच्चवर्णीय जोडीदार मिळतो. हे ग्रह परंपरा, संस्कार, शिक्षण, सामाजिक प्रतिष्ठा आणि कुटुंबव्यवस्था यांना बळ देणारे मानले जातात. त्यामुळे अशा ग्रहांच्या प्रभावाखाली विवाह बहुधा कुटुंबाच्या संमतीने, सामाजिक रीतिरिवाजांनुसार आणि स्वतःच्या समाजघटकात होण्याची शक्यता अधिक असते.
सप्तमभाव, सप्तमेश, शुक्र, नवांश कुंडली, ग्रहदृष्टी आणि दशा यांचा एकत्रित अभ्यास करणे आवश्यक आहे. केवळ एका नियमाच्या आधारे अंतिम निष्कर्ष काढणे योग्य ठरत नाही.
जोडीदाराचे शिक्षण
ज्ञानाचा व शिक्षणाचा प्रमुख कारक ग्रह गुरु मानला जातो. बुध हा बुद्धिमत्ता, तर्कशक्ती, गणित व व्यवहारज्ञानाचा कारक आहे. चंद्र व शुक्र हे कला, सर्जनशीलता, वैद्यकीय आणि विज्ञान शाखांशी संबंधित मानले जातात. हर्षल व नेपच्यून हे आधुनिक शिक्षण, संशोधन, तंत्रज्ञान, नवकल्पना आणि विशेष अभ्यासक्रमांचे कारक ग्रह मानले जातात.
जोडीदाराचे शिक्षण हे मुख्यतः सप्तमभावातील ग्रह, सप्तमेश, त्यांची राशी, ग्रहदृष्टी आणि नवांशातील स्थिती यांवरून सांगावे. आजच्या काळात शिक्षणाच्या असंख्य शाखा व उपशाखा उपलब्ध असल्यामुळे अचूक पदवी सांगणे नेहमीच शक्य होत नाही.
त्यामुळे प्रथम कला, वाणिज्य, विज्ञान, तंत्रशिक्षण किंवा व्यावसायिक शिक्षण यांचा विचार करावा आणि नंतर ग्रहांच्या कारकत्वानुसार उपशाखा व उच्चशिक्षणाचा अंदाज बांधावा. ग्रहांचे स्वरूप, राशीचे गुणधर्म आणि भावसंबंध यांचा सखोल अभ्यास केल्यास शिक्षणाबाबत अधिक अचूक फलकथन करता येते. विवाहाचे वय, विवाहाचा कालावधी आणि शैक्षणिक स्तर यांचा सामाजिक व सांख्यिकीय अभ्यास करण्यासाठी विवाहाचे वय आणि शैक्षणिक स्तरावरील अधिकृत जनगणना आकडेवारी उपयुक्त ठरते.
१) सप्तमात गुरु किंवा सप्तमेश गुरु असता जोडीदार ज्ञानी, उच्चशिक्षित मिळतो. विशेषतः शिक्षण, अध्यापन, मार्गदर्शन, धर्मशास्त्र, तत्त्वज्ञान किंवा प्रशासकीय क्षेत्राशी संबंधित शिक्षण झालेला असतो. अशा व्यक्तीला ज्ञानार्जनाची आवड असून उच्च पदवी किंवा विशेष अभ्यासक्रम पूर्ण केलेले असण्याची शक्यता असते.
२) सप्तमात बुध असता किंवा सप्तमेश बुध असता वाणिज्य शाखा, एम.बी.ए., मार्केटिंग, व्यवस्थापन, लेखाशास्त्र, बँकिंग, संगणक, माहिती तंत्रज्ञान किंवा संवादकौशल्याशी संबंधित शिक्षण झालेला जोडीदार मिळतो. व्यवहारकुशलता आणि विश्लेषणशक्ती ही त्याची प्रमुख वैशिष्ट्ये असतात.
३) सप्तमात शनि असता जोडीदाराचे शिक्षण कमी किंवा अर्धवट झालेले असू शकते. तसेच सप्तमेश शनि असता जोडीदार इंजिनिअर, वकील, लेखापाल, ऑडिटर किंवा कॉमर्स व प्रशासकीय क्षेत्राशी संबंधित शिक्षण घेतलेला असू शकतो. शनि परिश्रम, तांत्रिक ज्ञान आणि व्यावहारिक शिक्षणाशी संबंधित असल्यामुळे शिक्षणामध्ये संघर्षानंतर यश मिळण्याची शक्यता असते.
४) सप्तमात रवि, मंगळ असता तंत्रक्षेत्राशी संबंधित शिक्षण घेतलेला जोडीदार मिळतो. विशेषतः अभियांत्रिकी, तांत्रिक शिक्षण, यंत्रशास्त्र, संरक्षण क्षेत्र, औद्योगिक तंत्रज्ञान, वास्तुशास्त्र किंवा प्रशासकीय सेवांशी संबंधित शिक्षण झाल्याचे दिसून येते. नेतृत्वगुण आणि कार्यक्षमतेवर भर असतो.
५) सप्तमातील चंद्र, शुक्र असता जोडीदार समशिक्षित, कला शाखेचे शिक्षण झालेला किंवा वैद्यकीय क्षेत्राशी संबंधित असू शकतो. संगीत, साहित्य, चित्रकला, फॅशन, डिझाइन, मानसशास्त्र, नर्सिंग, वैद्यकीय शिक्षण किंवा इतर सर्जनशील व सेवा क्षेत्रांमध्ये त्याचे शिक्षण झाल्याचे आढळते. अशा व्यक्तीमध्ये संवेदनशीलता, सौंदर्यदृष्टी आणि मानवी मूल्यांची जाणीव अधिक असते.
वरील नियमांचा वापर करताना सप्तमभाव, सप्तमेश, गुरु, बुध, पंचमभाव, नवमभाव आणि नवांश कुंडली यांचा एकत्रित विचार करणे आवश्यक आहे. अनेक ग्रहांच्या संयुक्त प्रभावामुळे शिक्षणाची दिशा बदलू शकते, त्यामुळे अंतिम निष्कर्ष नेहमी सर्वांगाने विचार करूनच काढावा.
जोडीदार नोकरदार किंवा व्यवसाय करणारा
जोडीदार नोकरी करणारा आहे की व्यवसाय करणारा याचा अंदाज मुख्यतः सप्तमभाव, सप्तमेश, चतुर्थभाव, दशमभाव तसेच संबंधित ग्रहांच्या प्रभावावरून काढला जातो. ग्रहांचे कारकत्व, त्यांची स्थिती, राशी आणि ग्रहदृष्टी यांचा एकत्रित विचार केल्यास जोडीदाराच्या व्यवसायाचे स्वरूप आणि कार्यक्षेत्र यांविषयी मार्गदर्शन मिळते.
१) चतुर्थात किंवा सप्तमात रवि किंवा शनि असता किंवा सप्तमेश रवि किंवा शनि असता जोडीदार नोकरदार मिळतो. अशा व्यक्तीला नियमित उत्पन्न, शिस्तबद्ध कामकाज आणि संस्थात्मक कार्यपद्धती आवडते. शासन, निमशासकीय संस्था किंवा मोठ्या कंपन्यांमध्ये नोकरी करण्याची शक्यता अधिक असते.
२) चतुर्थात किंवा सप्तमात बुध किंवा सप्तमेश बुध असल्यास जोडीदार व्यावसायिक मिळतो. व्यापार, विक्री, मार्केटिंग, सल्लागार सेवा, लेखाशास्त्र किंवा संवादकौशल्याशी संबंधित क्षेत्रात स्वतःचा व्यवसाय करण्याची प्रवृत्ती दिसून येते. व्यवहारचातुर्य आणि आर्थिक नियोजन ही त्याची बलस्थाने असतात.
३) चतुर्थात हर्षल असता जोडीदार सतत नोकरी-व्यवसाय बदलणारा व चंचल असा मिळतो. नवीन संधींचा शोध घेणे, पारंपरिक चौकटीत न राहणे आणि स्वतंत्र विचारसरणी यांमुळे कार्यक्षेत्रात वारंवार बदल होण्याची शक्यता असते. आधुनिक तंत्रज्ञान किंवा नवकल्पनांशी संबंधित क्षेत्राकडे त्याचा कल असू शकतो.
४) सप्तमात किंवा चतुर्थात गुरु असता जोडीदार शिक्षण क्षेत्राशी संबंधित काम करणारा मिळतो. अध्यापन, प्राध्यापक, मार्गदर्शक, सल्लागार, धार्मिक किंवा शैक्षणिक संस्थांमध्ये कार्य करणारा असण्याची शक्यता अधिक असते. ज्ञानदान आणि मार्गदर्शन यामध्ये त्याला विशेष रस असतो.
५) सप्तमात किंवा चतुर्थात शनि असता जोडीदार कंपनीत नोकरी करणारा मिळतो. उद्योग, कारखाने, तांत्रिक क्षेत्र, प्रशासन किंवा दीर्घकालीन स्थिर रोजगार असलेल्या संस्थांमध्ये कार्यरत असण्याची शक्यता असते. कष्ट, शिस्त आणि जबाबदारी यांना तो विशेष महत्त्व देतो.
६) सप्तमात किंवा चतुर्थात बुध असता जोडीदार बँक, एल.आय.सी. एजंट, वकिली करणारा, शिकवणी घेणारा किंवा कमिशन एजंट असा मिळतो. लेखन, संवाद, व्यवहार, कागदपत्रे, आर्थिक व्यवहार आणि सल्लागार क्षेत्रांमध्येही यश मिळू शकते. अनेकदा अशा व्यक्ती एकापेक्षा अधिक उत्पन्नाचे स्रोत निर्माण करतात.
७) सप्तमात चंद्र असता जोडीदार मानसोपचार तज्ज्ञ, बागबगीच्यांशी संबंधित काम करणारा, पाण्याशी संबंधित व्यवसाय करणारा किंवा सतत प्रवासाशी निगडित कार्य करणारा मिळतो. पर्यटन, हॉटेल, दुग्धव्यवसाय, शेती, नर्सिंग किंवा जनसंपर्क क्षेत्रातही कार्यरत असू शकतो. काही वेळा स्वतःचा व्यवसाय करण्याची प्रवृत्ती देखील दिसून येते.
८) सप्तमात किंवा चतुर्थात शुक्र असता जोडीदार कलेशी संबंधित व्यवसाय करणारा किंवा स्त्रियांशी संबंधित व्यवसाय करणारा मिळतो. फॅशन, सौंदर्यप्रसाधने, वस्त्रव्यवसाय, दागिने, संगीत, चित्रकला, मनोरंजन क्षेत्र, इंटिरिअर डिझाइन किंवा इतर सर्जनशील व्यवसायांमध्ये कार्यरत असण्याची शक्यता असते. सौंदर्यदृष्टी आणि अभिरुची ही त्याची प्रमुख वैशिष्ट्ये असतात.
वरील सर्व नियमांचा विचार करताना सप्तमभाव, सप्तमेश, दशमभाव, दशमेश, ग्रहदृष्टी आणि नवांश कुंडली यांचा एकत्रित अभ्यास करणे आवश्यक आहे. अनेक ग्रहांच्या संयुक्त प्रभावामुळे जोडीदार नोकरीसोबत व्यवसाय किंवा स्वतंत्र व्यावसायिक कार्यदेखील करू शकतो.
जोडीदाराचे अंतर
जोडीदाराचे जन्मस्थान, राहण्याचे ठिकाण किंवा विवाहानंतर निर्माण होणारा भौगोलिक संबंध यांचा अंदाज मुख्यतः सप्तमेश, शुक्र, चंद्र आणि रवि यांच्या स्थितीवरून काढला जातो. ग्रह ज्या भावांमध्ये स्थित असतात त्यानुसार जोडीदार जवळचा, दूरचा, परिचित किंवा परदेशाशी संबंधित असण्याची शक्यता व्यक्त करता येते. अंतिम निष्कर्ष काढताना राशी, ग्रहदृष्टी, नवांश कुंडली आणि विवाहयोग यांचाही विचार करणे आवश्यक असते.
१) सप्तमेश, रवि, शुक्र व चंद्र हे चार ग्रह कुंडलीत १ ते ४ स्थानात असता जोडीदाराचे जन्मठिकाण व राहण्याचे ठिकाण दोन्हीही आपल्या घरापासून २० कि.मी.च्या आत म्हणजे जवळच असते. अशा योगामध्ये विवाह बहुधा परिचित परिसरात, नातेवाईकांच्या माध्यमातून किंवा जवळच्या गाव-शहरात होण्याची शक्यता अधिक असते.
२) वरील चार ग्रह कुंडलीत ५ ते ७ स्थानात असता जोडीदार पूर्वपरिचित, मित्रपरिवारातील किंवा मातुल घराण्याशी संबंधित असू शकतो. अशा वेळी जोडीदार साधारणतः ५० ते २०० कि.मी. अंतरातील ठिकाणचा असण्याची शक्यता असते. परिचयातून किंवा कुटुंबीयांच्या माध्यमातून विवाह ठरण्याचे संकेत मिळतात.
३) वरील चार ग्रह कुंडलीत ८, १०, ११ या स्थानात असता जोडीदार नोकरी, व्यवसाय, शिक्षण, सामाजिक कार्य किंवा इतर व्यावहारिक कारणांनी झालेल्या ओळखीचा असू शकतो. कार्यक्षेत्रातून निर्माण झालेला परिचय पुढे विवाहामध्ये रूपांतरित होण्याची शक्यता येथे दिसून येते.
४) वरील चार ग्रह कुंडलीत ९ व १२ या स्थानात असता जोडीदार लांबच्या प्रदेशातील किंवा क्वचित परदेशातील मिळू शकतो. अशा योगांमध्ये भिन्न राज्य, भिन्न भाषा, भिन्न संस्कृती किंवा परदेशाशी संबंधित विवाहाचे संकेत आढळतात. प्रवास, शिक्षण किंवा नोकरीमुळे निर्माण झालेला संबंधही संभवतो.
५) वरील ग्रहांपैकी १ किंवा २ ग्रह १ ते ७ स्थानात असून उरलेले ग्रह ८ ते १२ स्थानात असता जोडीदाराचे जन्मस्थळ व राहण्याचे ठिकाण वेगवेगळे असू शकते. उदाहरणार्थ, जन्म एका ठिकाणी झालेला असला तरी शिक्षण, नोकरी किंवा व्यवसायामुळे तो दुसऱ्या शहरात किंवा राज्यात स्थायिक झालेला असू शकतो.
६) जोडीदाराचे अंतर सांगताना पुरुषाच्या कुंडलीत सप्तमेश, शुक्र आणि चंद्र यांचा विशेष विचार करावा, तर स्त्रीच्या कुंडलीत सप्तमेश, शुक्र आणि रवि यांचा विचार करावा. या ग्रहांच्या स्थिती, दृष्टी आणि भावसंबंधांवरून जोडीदाराच्या भौगोलिक अंतराविषयी अधिक स्पष्ट संकेत प्राप्त होतात.
वरील नियम हे मार्गदर्शक स्वरूपाचे असून अंतिम निर्णय घेताना सप्तमभाव, सप्तमेश, नवांश कुंडली, ग्रहदृष्टी आणि दशा यांचा एकत्रित अभ्यास करणे आवश्यक असते. अनेक वेळा एकापेक्षा अधिक ग्रहांचे संकेत एकत्र येऊन अंतिम फलनिर्णय निश्चित करतात.
जोडीदाराची दिशा
जोडीदार कोणत्या दिशेचा मिळेल हे कुंडलीतील सप्तमभाव, सप्तमातील ग्रह, सप्तमेश तसेच संबंधित ग्रहांच्या दृष्टी व राशींच्या आधारे सांगता येते. फलनिर्णय करताना केवळ एका घटकाचा विचार न करता भाव, ग्रह आणि राशी यांच्या दिशात्मक संकेतांचा एकत्रित अभ्यास करणे आवश्यक असते. यामुळे जोडीदाराचे जन्मस्थान, राहण्याचे ठिकाण किंवा विवाहानंतरचा स्थायिक होण्याचा प्रदेश याविषयी अंदाज बांधता येतो.
ज्योतिषशास्त्रामध्ये प्रत्येक भाव, ग्रह आणि राशीला विशिष्ट दिशा प्रदान करण्यात आलेली आहे. सप्तमभावातील ग्रह दिशा दर्शविण्यासाठी प्रमुख भूमिका बजावतो. सप्तमभाव रिकामा असल्यास सप्तमेशाची दिशा विचारात घ्यावी. त्याचप्रमाणे सप्तमेश ज्या राशीत स्थित आहे त्या राशीची दिशा आणि त्याच्यावर प्रभाव टाकणाऱ्या ग्रहांच्या दिशांचाही विचार करावा.
अनेक वेळा दोन किंवा अधिक ग्रहांचा प्रभाव एकत्रितपणे कार्यरत असल्यामुळे दिशा मिश्र स्वरूपाची दिसू शकते. उदाहरणार्थ, पूर्व आणि दक्षिण दर्शविणारे ग्रह एकत्र प्रभावी असल्यास आग्नेय दिशेचे संकेत मिळू शकतात. त्याचप्रमाणे उत्तर आणि पश्चिम दर्शविणाऱ्या ग्रहांच्या प्रभावामुळे वायव्य दिशेचा विचार करावा लागतो.
जोडीदाराची दिशा निश्चित करताना सप्तमभाव, सप्तमेश, शुक्र, नवांश कुंडली, ग्रहदृष्टी तसेच ग्रहांचे बल यांचा अभ्यास करणे आवश्यक असते. अनुभवी ज्योतिषीने सर्व दिशात्मक संकेतांचा तौलनिक विचार करून अंतिम निष्कर्ष काढल्यास अधिक अचूक फलादेश करता येतो.
आता पुढे ग्रहांच्या व राशींच्या दिशांनुसार जोडीदाराची दिशा कशी ठरवावी याचा सविस्तर विचार करू.
सप्तमेश व चंद्रराशी स्वामींच्या दिशेनुसार दिशा सांगावी.
ग्रहाप्रमाणे दिशा
| ग्रह | दिशा |
|---|---|
| १) सूर्य | पूर्व |
| २) चंद्र | वायव्य |
| ३) मंगळ | दक्षिण |
| ४) बुध | उत्तर |
| ५) गुरु | ईशान्य |
| ६) शुक्र | आग्न्येय |
| ७) शनि | पश्चिम |
| ८) राहू – केतू- | नैऋत्य |
राशीप्रमाणे दिशा
| राशी | दिशा |
|---|---|
| १) मेष राशी | पूर्व |
| २) वृषभ राशी | दक्षिण |
| ३) मिथुन राशी | पश्चिम |
| ४) कर्क राशी | उत्तर |
| ५) सिंह राशी | पूर्व |
| ६) कन्या राशी | दक्षिण |
| ७) तुला राशी | पश्चिम |
| ८) वृश्चिक राशी | उत्तर |
| ९) धनु राशी | पूर्व |
| १०) मकर राशी | दक्षिण |
| ११) कुंभ राशी | पश्चिम |
| १२) मीन राशी | उत्तर |
| अग्नी राशी | १, ५, ९ | पूर्व दिशा |
| पृथ्वी राशी | २, ६, १० | दक्षिण दिशा |
| वायू राशी | ३, ७, ११ | पश्चिम दिशा |
| जल राशी | ४, ८, १२ | उत्तर दिशा |
सप्तमभावात जे ग्रह स्थित असतील, सप्तमेश जो ग्रह असेल त्याची दिशा तसेच सप्तमेश ज्या राशीत स्थित असेल त्या राशीची दिशा यांचा एकत्रित विचार करावा. सप्तमभावावर किंवा सप्तमेशावर दृष्टी टाकणाऱ्या प्रभावी ग्रहांच्या दिशांचाही समावेश करणे आवश्यक असते.
एकापेक्षा अधिक दिशांचे संकेत मिळाल्यास ग्रहबल, अंशात्मक जवळीक, राशीबल आणि नवांशातील स्थिती यांच्या आधारे कोणती दिशा अधिक प्रभावी आहे हे ठरवावे. या सर्व घटकांचा तर्कबुद्धीने आणि तुलनात्मक पद्धतीने अभ्यास केल्यानंतरच जोडीदाराच्या जन्मस्थानाची किंवा राहण्याच्या ठिकाणाची संभाव्य दिशा सांगावी.
विवाह खर्च
विवाहाच्या वेळी होणारा खर्च, खर्चाचे प्रमाण तसेच खर्चाची जबाबदारी कोणावर अधिक पडेल याचा अंदाज मुख्यतः सप्तमभाव, सप्तमेश, धनभाव, अष्टमभाव आणि संबंधित ग्रहांच्या प्रभावावरून काढता येतो. ग्रहांची स्थिती, बल आणि परस्पर संबंध यांमुळे विवाह सोहळा साधा, मध्यम किंवा अतिखर्चिक होण्याचे संकेत मिळतात.
१) सप्तमेश मंगळ असता किंवा सप्तमात मंगळ असता विवाहास अपेक्षेपेक्षा खर्च जास्त येतो. मंगळ हा उत्साह, दिखाऊपणा, मोठेपणा आणि जलद खर्चाचा कारक मानला जात असल्यामुळे विवाहसमारंभात अतिरिक्त खर्च, मोठ्या प्रमाणावर आयोजन किंवा ऐश्वर्यपूर्ण व्यवस्था करण्याची प्रवृत्ती दिसून येते.
२) सप्तमेश ६, ८, १२ व्या स्थानात असता विवाहास अपेक्षेपेक्षा खर्च जास्त येतो. या स्थानांचा संबंध अडचणी, अनपेक्षित घटना, कर्ज, नुकसान किंवा अतिरिक्त खर्चाशी असल्यामुळे विवाहाच्या वेळी नियोजित खर्चापेक्षा अधिक आर्थिक भार पडण्याची शक्यता असते. काही वेळा अचानक उद्भवलेल्या कारणांमुळे खर्च वाढू शकतो.
३) सप्तमेश मंगळ धनभावात असता स्वतःला खर्च जास्त करावा लागतो. विवाहासाठी आवश्यक असलेल्या वस्तू, समारंभ, पाहुणचार किंवा इतर सोयीसुविधांवर स्वतःच्या बाजूने मोठ्या प्रमाणात खर्च होण्याची शक्यता असते. अशा योगामध्ये प्रतिष्ठा राखण्यासाठीही अतिरिक्त खर्च केला जातो.
४) सप्तमेश अष्टमात किंवा अष्टमेश सप्तमात असता सासरचे लोक जास्त खर्च करतात. अष्टमभावाचा संबंध जोडीदाराच्या कुटुंबाशी, त्यांच्याकडून मिळणाऱ्या सहाय्याशी आणि विवाहानंतरच्या आर्थिक व्यवहारांशी असल्यामुळे अशा स्थितीत विवाहसोहळ्यात सासरच्या बाजूने खर्चाचे प्रमाण अधिक असू शकते. काही वेळा विवाहाचे आयोजन किंवा प्रमुख जबाबदारीही त्यांच्या बाजूने पार पाडली जाते.
वरील नियमांचा विचार करताना धनभाव, धनेश, सप्तमभाव, सप्तमेश, अष्टमभाव तसेच गुरु व शुक्र यांचा प्रभावही तपासावा. अनेक ग्रहयोग एकत्रितपणे कार्यरत असल्यामुळे विवाह खर्चाचा अंतिम निर्णय सर्व घटकांचा सखोल अभ्यास करूनच करावा.
सासरी माणसे किती
जन्मकुंडलीतील अष्टमभाव हा विवाहानंतरच्या सासरच्या कुटुंबाशी, त्यांच्या परिस्थितीशी आणि कौटुंबिक रचनेशी संबंधित मानला जातो. अष्टमभावात स्थित ग्रहांच्या आधारे सासरच्या कुटुंबातील सदस्यसंख्येबाबत काही प्रमाणात अनुमान काढता येते. तथापि हे नियम स्वतंत्रपणे न पाहता अष्टमेश, अष्टमभावावरील दृष्टी आणि नवांश कुंडली यांचाही विचार करणे आवश्यक असते.
१) अष्टमात चंद्र-शुक्र असता सासरी चार माणसे असतात. चंद्र आणि शुक्र हे कौटुंबिक सौहार्द, प्रेम आणि जिव्हाळा दर्शविणारे ग्रह असल्यामुळे अशा कुटुंबात सदस्यसंख्या मध्यम स्वरूपाची असून परस्पर संबंध सुसंवादी असण्याची शक्यता असते.
२) अष्टमात रवि किंवा बुध असता सासरी पाच माणसे असतात. अशा स्थितीत कुटुंब व्यवस्थित, सुशिक्षित किंवा सामाजिकदृष्ट्या सक्रिय असू शकते. कुटुंबातील सदस्यांमध्ये संवाद, व्यवहारकुशलता आणि परस्पर सहकार्याचे प्रमाण चांगले दिसून येते.
३) अष्टमात मंगळ असता सासरी सहा माणसे असतात. मंगळामुळे कुटुंबात सक्रियता, उत्साह आणि काही प्रमाणात अधिकारवृत्ती दिसून येते. संयुक्त कुटुंब किंवा तुलनेने मोठ्या कुटुंबरचनेचे संकेत मिळू शकतात.
४) अष्टमात गुरु असता सासरी सातपेक्षा जास्त माणसे असतात. गुरु विस्तार, वाढ आणि मोठेपणाचा कारक असल्यामुळे मोठे, प्रतिष्ठित किंवा एकत्र राहणारे कुटुंब असण्याची शक्यता वाढते. अशा कुटुंबात वडीलधारी व्यक्तींचा प्रभावही अधिक असतो.
५) अष्टमात शनि असता सासरी तीन किंवा त्यापेक्षा कमी माणसे असतात. शनि संकोच, मर्यादा आणि कमी विस्तार दर्शवितो. त्यामुळे लहान कुटुंब, कमी सदस्यसंख्या किंवा काही कारणांनी विभक्त कुटुंबव्यवस्थेचे संकेत मिळू शकतात.
वरील नियम हे प्राथमिक स्वरूपाचे मार्गदर्शक संकेत आहेत. अंतिम निष्कर्ष काढताना अष्टमभाव, अष्टमेश, त्यावरील शुभ-अशुभ दृष्टी, ग्रहबल आणि नवांश कुंडली यांचा एकत्रित विचार करणे आवश्यक आहे.
सासरची आर्थिक स्थिती कशी असेल
सासरच्या कुटुंबाची आर्थिक स्थिती, सामाजिक प्रतिष्ठा, संपन्नता तसेच विवाहानंतर मिळणारे आर्थिक सहकार्य यांचा विचार मुख्यतः अष्टमभाव, अष्टमेश, त्यावरील ग्रहदृष्टी आणि संबंधित ग्रहांच्या बलाबलावरून केला जातो. अष्टमभाव हा जोडीदाराच्या कुटुंबाशी संबंधित असल्यामुळे या भावाचा अभ्यास अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो.
१) अष्टमात शुक्र, गुरु व बलवान चंद्र इ. शुभ ग्रह असता सासर मोठे, प्रतिष्ठित, गर्भश्रीमंत मिळते. अशा ग्रहांच्या प्रभावामुळे सासरच्या कुटुंबात आर्थिक स्थैर्य, संपत्ती, सामाजिक मान-सन्मान आणि ऐश्वर्य आढळते. कुटुंबातील सदस्य सुशिक्षित, सुसंस्कृत आणि समाजात प्रतिष्ठित असण्याची शक्यता अधिक असते. जर प्रत्यक्ष संपन्नता नसली तरी विवाहानंतर जातकाच्या आर्थिक स्थितीत सुधारणा होणे, नवीन आर्थिक संधी प्राप्त होणे किंवा सासरकडून अप्रत्यक्ष लाभ मिळणे असे परिणाम दिसून येऊ शकतात.
२) अष्टमात मंगळ, शनि, राहु, केतु किंवा इतर पापग्रह अशुभ स्थितीत असता सासर गरीब, कर्जबाजारी किंवा आर्थिक संघर्ष करणारे मिळू शकते. अशा स्थितीत कुटुंबावर कर्ज, आर्थिक जबाबदाऱ्या किंवा उत्पन्नातील अस्थिरता असण्याची शक्यता असते. काही प्रसंगी विवाहानंतर सासरच्या कुटुंबाच्या आर्थिक स्थितीत घसरण होणे, अनपेक्षित खर्च वाढणे किंवा आर्थिक अडचणी निर्माण होणे असे संकेतही मिळू शकतात. तथापि शुभ ग्रहांची दृष्टी किंवा बलवान अष्टमेश असल्यास या अशुभ परिणामांची तीव्रता कमी होऊ शकते.
सासरच्या आर्थिक स्थितीचा अंतिम निर्णय घेताना केवळ अष्टमभाव न पाहता अष्टमेश, धनभाव, लाभभाव, गुरु, शुक्र, चंद्र तसेच नवांश कुंडली यांचा एकत्रित विचार करणे आवश्यक असते. अनेक ग्रहयोगांच्या संयुक्त प्रभावामुळे प्रत्यक्ष फलादेश अधिक अचूकपणे करता येतो.
सासरच्या लोकांशी पटेल का ?
विवाहानंतर सासरच्या व्यक्तींशी संबंध कसे राहतील, कोणत्या नातेसंबंधांमध्ये जास्त सुसंवाद राहील किंवा कुठे मतभेद होण्याची शक्यता आहे याचा अंदाज कुंडलीतील संबंधित भाव, त्यांतील ग्रह आणि ग्रहदृष्टी यांच्या आधारे काढता येतो. विशेषतः सप्तम, नवम, दशम आणि चतुर्थ भाव यांचा अभ्यास या संदर्भात महत्त्वाचा मानला जातो.
१) सप्तमात पापग्रह असता जोडीदाराशी मतभेद होतात किंवा विचारभिन्नता निर्माण होऊ शकते. अशा स्थितीत स्वभावातील विसंगती, अहंकार, राग किंवा गैरसमज यांमुळे वैवाहिक जीवनात तणाव निर्माण होण्याची शक्यता असते. शुभ ग्रहांची दृष्टी असल्यास हे परिणाम कमी होऊ शकतात.
२) भाग्यस्थानात (नवमभावात) पापग्रह असता जोडीदाराच्या भावंडांशी किंवा सासरच्या नातेवाईकांशी पूर्णपणे जुळवून घेण्यात अडचणी येऊ शकतात. विचारसरणीतील फरक, अपेक्षा किंवा कौटुंबिक कारणांमुळे काही प्रमाणात मतभेद संभवतात.
३) दशमस्थानात पापग्रह असता सासूबरोबर पटत नाही. सासूबरोबर स्वभावभिन्नता, अधिकारविषयक प्रश्न किंवा घरगुती बाबींवरून मतभेद होण्याची शक्यता असते. तथापि शुभ ग्रहांचा प्रभाव असल्यास संबंध कालांतराने सुधारू शकतात.
४) चतुर्थात पापग्रह असता सासऱ्याबरोबर पटत नाही. घरगुती निर्णय, व्यवहार किंवा कौटुंबिक अपेक्षांमुळे मतभेद निर्माण होऊ शकतात. काही वेळा परस्पर संवादाचा अभावही यासाठी कारणीभूत ठरतो.
५) हर्षल ज्या स्थानात असतो त्या स्थानाने दर्शविलेल्या नातेवाइकांशी संबंधांमध्ये अनपेक्षित चढ-उतार, मतभेद किंवा दुरावा निर्माण होऊ शकतो. हर्षल अचानक घटना, बदल आणि अपारंपरिक परिस्थिती निर्माण करणारा ग्रह मानला जात असल्यामुळे त्या नातेसंबंधांमध्ये स्थिरता कमी दिसू शकते.
६) वरील स्थानांपैकी कोठेही शुभ ग्रह बलवान स्थितीत असता किंवा ते स्थान शुभ ग्रहाने दृष्ट असता संबंधित नातेवाइकांशी उत्तम सुसंवाद राहतो. परस्पर सहकार्य, आदर, जिव्हाळा आणि कौटुंबिक सौहार्द टिकून राहण्यास मदत होते. विशेषतः गुरु, शुक्र, चंद्र किंवा बुध यांचा प्रभाव असल्यास नातेसंबंध अधिक सौम्य आणि सकारात्मक राहतात.
या विषयाचा अंतिम निर्णय घेताना संबंधित भावांचे स्वामी, ग्रहदृष्टी, नवांश कुंडली तसेच दशा-अंतर्दशा यांचाही विचार करणे आवश्यक आहे. केवळ एका ग्रहयोगावरून निष्कर्ष न काढता संपूर्ण कुंडलीचा समन्वित अभ्यास करणे अधिक योग्य ठरते.
उदाहरण पत्रिका १
आता आपण एका कुंडलीचे विश्लेषण करून तिला मिळालेल्या जोडीदारासंबंधी माहिती पाहू.
निरयन स्पष्ट ग्रह
| ग्रह | राशी | अंश:कला:विकला | नक्षत्र | चरण |
|---|---|---|---|---|
| लग्न | वृश्चिक | ०१:४६:५४ | विशाखा | ४ |
| रवि | मीन | ०८:३८:५६ | उ.भाद्र | २ |
| चंद्र | वृषभ | २८:४६:४१ | मृग | २ |
| मंगळ (व) | सिंह | ०२:३१:१८ | मघा | २ |
| बुध | कुंभ | १४:१७:४२ | शततारका | ३ |
| गुरु (व) | सिंह | ०८:२७:४४ | मघा | ३ |
| शुक्र | मेष | २३:५५:२३ | भरणी | ४ |
| शनि (व) | सिंह | २१:२३:११ | उत्तरा-फा. | १ |
| राहू (व) | सिंह | ०३:५१:३३ | मघा | २ |
| केतू (व) | कुंभ | ०३:५१:३३ | धनिष्ठा | ४ |
| हर्षल (व) | वृश्चिक | ०१:४६:१६ | विशाखा | ४ |
| नेप. | वृश्चिक | २१:०५:४१ | ज्येष्ठा | ४ |
| प्लुटो (व) | कन्या | २७:११:३५ | चित्रा |
जोडीदाराचे वर्णन :
सप्तमात वृषभेचा चंद्र शनिदृष्ट व सप्तमेश शुक्र मेषेत गुरुदृष्ट असल्याने जोडीदार सुंदर, देखणा, गोल चेहऱ्याचा, मध्यम बांध्याचा, गौरवर्णीय असा मिळेल. वृषभ राशीतील चंद्रामुळे व्यक्तिमत्त्व आकर्षक, प्रसन्न आणि मनमोहक राहते. चेहऱ्यावर सौम्यता, डोळ्यांत भावनाशीलता आणि वागण्या-बोलण्यात आपुलकी जाणवते. शुक्राच्या प्रभावामुळे राहणीमानात नीटनेटकेपणा, सौंदर्यदृष्टी आणि आकर्षक व्यक्तिमत्त्वाची विशेष छाप दिसून येते.
स्वभावाने जोडीदार चंचल, रसिक, विलासी, प्रेमी, आनंदी, धार्मिक, सात्त्विक, कलाप्रिय, सौंदर्यप्रिय, हौशी, टापटीपमध्ये राहणारा व नटण्यामुरडण्याची हौस असणारा असा मिळेल. गुरूच्या दृष्टीमुळे नैतिक मूल्ये, धार्मिकता, उदारता आणि चांगले संस्कार लाभतात. शनिच्या दृष्टीमुळे स्वभावात काही प्रमाणात गांभीर्य, जबाबदारीची जाणीव आणि व्यवहारातील परिपक्वता देखील दिसून येते. त्यामुळे बाह्यतः हौशी व आनंदी असला तरी प्रसंगानुरूप संयमाने व जबाबदारीने वागणारा जोडीदार मिळण्याची शक्यता आहे.
अशा ग्रहस्थितीत जोडीदाराला संगीत, कला, सजावट, सौंदर्यविषयक गोष्टी तसेच आरामदायी आणि सुखसोयींनी युक्त जीवनाची आवड असते. कुटुंब, नातेसंबंध आणि वैवाहिक जीवन यांना महत्त्व देणारा, प्रेम व्यक्त करण्यात कुशल आणि जोडीदाराची मनापासून काळजी घेणारा स्वभाव असल्यामुळे वैवाहिक जीवनात प्रेम, जिव्हाळा आणि भावनिक समाधान मिळण्याची शक्यता अधिक असते.
जोडीदाराची जात
सप्तमात चंद्र व सप्तमेश शुक्र असल्याने जोडीदार स्वजातीय, उच्चवर्णीय किंवा आपल्या सामाजिक व सांस्कृतिक पार्श्वभूमीशी सुसंगत कुटुंबातील मिळण्याची शक्यता अधिक आहे. चंद्र व शुक्र हे दोन्ही शुभ ग्रह असल्यामुळे विवाह पारंपरिक पद्धतीने, कुटुंबाच्या संमतीने आणि सामाजिक रितीरिवाजांचे पालन करून होण्याचे संकेत मिळतात.
चंद्रामुळे कुटुंबवत्सल, सुसंस्कृत आणि समाजमान्य घराण्याशी संबंध येण्याची शक्यता असते, तर शुक्रामुळे सुसंस्कृत, प्रतिष्ठित, सुशिक्षित आणि चांगल्या संस्कारांचे वातावरण लाभलेले कुटुंब मिळण्याचे योग निर्माण होतात. त्यामुळे जोडीदाराचे कुटुंब सामाजिकदृष्ट्या मानाचे, सभ्य आणि परंपरांचा आदर करणारे असण्याची शक्यता दिसून येते.
तथापि अंतिम फलनिर्णय करताना सप्तमभावावरील दृष्टी, सप्तमेशाची अवस्था, नवांश कुंडली तसेच राहू-केतू किंवा शनिचा प्रभाव आहे का याचाही विचार करणे आवश्यक ठरते. तरीही या ग्रहस्थितीनुसार स्वजातीय व उच्चवर्णीय जोडीदार मिळण्याची शक्यता प्रबळ मानता येते.
जोडीदाराचे शिक्षण
सप्तमात चंद्र व सप्तमेश शुक्र मंगळाच्या राशीत असल्याने जोडीदार समशिक्षित, वैद्यकीय शिक्षण झालेला किंवा आरोग्यसेवा क्षेत्राशी संबंधित शिक्षण घेतलेला असण्याची शक्यता आहे. चंद्र व शुक्र यांच्या प्रभावामुळे संवेदनशीलता, सेवा वृत्ती, मानवी भावनांची जाण आणि लोकांशी सुसंवाद साधण्याची क्षमता उत्तम असते. त्यामुळे वैद्यकीय, नर्सिंग, फार्मसी, आयुर्वेद, सौंदर्योपचार किंवा आरोग्यविषयक क्षेत्रांशी संबंध येऊ शकतो.
सप्तमेश शुक्रावर मंगळ राशीचा प्रभाव असल्यामुळे शिक्षणामध्ये विज्ञान शाखा, तांत्रिक वैद्यकीय अभ्यासक्रम किंवा प्रत्यक्ष कार्यकौशल्य आवश्यक असलेल्या क्षेत्रांचा समावेश असू शकतो. मंगळ हा शस्त्रक्रिया, वैद्यकीय तंत्रज्ञान, अभियांत्रिकीसदृश कौशल्य आणि कार्यक्षमतेचा कारक असल्यामुळे वैद्यकीय क्षेत्रातील विशेष शिक्षणाचे संकेत अधिक दृढ होतात.
तसेच गुरूची शुभ दृष्टी असल्यास उच्चशिक्षण, विशेष पदवी किंवा व्यावसायिक पात्रता प्राप्त झालेली असण्याची शक्यता वाढते. त्यामुळे जोडीदार सुशिक्षित, ज्ञानसंपन्न आणि आपल्या शिक्षणाच्या बळावर समाजात चांगले स्थान प्राप्त करणारा असण्याची शक्यता दिसून येते.
जोडीदार नोकरदार की व्यवसायी
सप्तमात चंद्र व सप्तमेश शुक्र असल्याने जोडीदार कलेशी, सौंदर्याशी, स्त्रीवर्गाशी किंवा सर्जनशील क्षेत्राशी संबंधित काम करणारा असण्याची शक्यता आहे. शुक्राच्या प्रभावामुळे फॅशन, सौंदर्यप्रसाधने, वस्त्रव्यवसाय, दागिने, सजावट, संगीत, चित्रकला, डिझाइन, मनोरंजन किंवा इतर कलात्मक क्षेत्रांमध्ये कार्यरत असण्याचे संकेत मिळतात. चंद्रामुळे जनसंपर्क, सेवा, आरोग्य, पर्यटन किंवा लोकांशी सतत संपर्क असलेल्या व्यवसायांशीही संबंध येऊ शकतो.
चतुर्थात बुध असल्याने जोडीदार व्यावसायिक वृत्तीचा, व्यवहारचतुर आणि आर्थिक नियोजन करणारा असतो. बुधाचा प्रभाव व्यापार, विक्री, मार्केटिंग, सल्लागार सेवा, लेखाशास्त्र, शिक्षण, कमिशन व्यवसाय किंवा स्वतंत्र उद्योग यांकडे कल निर्माण करतो. त्यामुळे स्वतःचा व्यवसाय, भागीदारीतील उद्योग किंवा एकापेक्षा अधिक उत्पन्नाचे स्रोत असण्याची शक्यता दिसून येते.
या ग्रहयोगांवरून जोडीदार केवळ नोकरी करणारा नसून स्वतःच्या कौशल्य, बुद्धिमत्ता आणि व्यवहारकुशलतेच्या बळावर व्यवसाय करणारा किंवा व्यवसायासोबत कलात्मक व सर्जनशील क्षेत्रात कार्यरत असणारा मिळण्याची अधिक शक्यता आहे.
जोडीदाराचे अंतर
सप्तमेश व शुक्र षष्ठात, रवि पंचमात आणि चंद्र सप्तमात असे चारही ग्रह ५ ते ७ या स्थानांमध्ये स्थित असल्याने जोडीदार पूर्वपरिचित, ओळखीचा किंवा परिचयातून विवाह होणारा मिळण्याची शक्यता आहे. अशा ग्रहस्थितीत विवाह मित्रपरिवार, नातेवाईक, शिक्षणक्षेत्र किंवा आधीपासूनच्या संपर्कातून ठरण्याचे योग निर्माण होतात. जोडीदार साधारणतः १५० ते २०० कि.मी. अंतरामधील प्रदेशातील असण्याची शक्यता दिसून येते.
या ग्रहयोगानुसार जोडीदाराचे जन्मगाव आणि सध्याचे राहण्याचे ठिकाण बहुधा एकच असण्याची शक्यता आहे. दूरदेशी किंवा परदेशातील संबंधांपेक्षा परिचित परिसर, जवळचे शहर किंवा त्याच प्रदेशातील कुटुंबाशी वैवाहिक संबंध जुळण्याचे संकेत अधिक प्रबळ दिसतात.
पतीकारक रवि पंचमभावात असल्याने शिक्षण, प्रशिक्षण, महाविद्यालय, अभ्यासक्रम, स्पर्धा परीक्षा, शैक्षणिक कार्यक्रम किंवा बौद्धिक उपक्रमांच्या माध्यमातून झालेली ओळख पुढे विवाहामध्ये रूपांतरित होण्याची शक्यता आहे. पंचमभावाचा संबंध मैत्री, प्रेमसंबंध आणि पूर्वपरिचयाशी असल्यामुळे विवाहापूर्वी एकमेकांची ओळख असण्याची शक्यता या ग्रहस्थितीत अधिक दृढ होते.
विवाह खर्च
सप्तमेश शुक्र षष्ठभावात असल्याने विवाहासाठी अपेक्षेपेक्षा अधिक खर्च होण्याची शक्यता दिसून येते. षष्ठभाव हा खर्च, कर्ज, जबाबदाऱ्या आणि अनपेक्षित आर्थिक भाराशी संबंधित मानला जात असल्यामुळे विवाहाच्या नियोजनात सुरुवातीला ठरविलेल्या अंदाजापेक्षा खर्च वाढू शकतो. काही वेळा पाहुणचार, सजावट, प्रवास, दागदागिने किंवा इतर व्यवस्थांमुळे अतिरिक्त खर्च करावा लागू शकतो.
शुक्र हा विवाह, ऐश्वर्य, सौंदर्य आणि सुखसोयींचा कारक ग्रह असल्यामुळे विवाहसोहळा आकर्षक, देखणा आणि प्रतिष्ठेला साजेसा करण्याची इच्छा प्रबळ राहते. त्यामुळे समारंभ अधिक भव्य करण्याकडे कल असल्याने खर्चाचे प्रमाण वाढण्याची शक्यता असते. कुटुंबाच्या मानमरातबासाठी किंवा सामाजिक प्रतिष्ठेसाठीही अतिरिक्त खर्च केला जाऊ शकतो.
तथापि शुक्र शुभ ग्रह असल्यामुळे हा खर्च बहुधा आनंददायी प्रसंगासाठी, सुखसोयींसाठी किंवा समारंभाच्या गुणवत्तेसाठी केलेला असतो. इतर शुभ ग्रहांची साथ असल्यास खर्च जास्त झाला तरी त्यातून समाधान, मान-सन्मान आणि कौटुंबिक आनंद प्राप्त होण्याची शक्यता दिसून येते.
सासरी माणसे किती
सप्तमेश शुक्र गुरुदृष्ट असल्याने सासरच्या कुटुंबात साधारणतः चार माणसे असण्याची शक्यता दिसून येते. शुक्राचा संबंध कुटुंबातील सौहार्द, प्रेम आणि सुसंवादाशी असून गुरूची शुभ दृष्टी कुटुंबातील संस्कार, एकोप्याची भावना आणि परस्पर आदर वाढविणारी ठरते. त्यामुळे सासरचे वातावरण सुसंस्कृत, समंजस आणि कुटुंबवत्सल असण्याचे संकेत मिळतात.
गुरूच्या प्रभावामुळे कुटुंबातील सदस्य सुशिक्षित, धार्मिक किंवा समाजात मानाचे स्थान असलेले असू शकतात. जरी सदस्यसंख्या फार मोठी नसली तरी परस्पर सहकार्य, आपुलकी आणि कौटुंबिक एकता चांगली राहण्याची शक्यता दिसून येते. कुटुंबातील वडीलधाऱ्या व्यक्तींचा प्रभाव आणि मार्गदर्शनही लाभदायक ठरू शकते.
तथापि सासरच्या सदस्यसंख्येचा अंतिम निर्णय घेताना अष्टमभाव, अष्टमेश, त्यावरील ग्रहदृष्टी तसेच नवांश कुंडली यांचाही विचार करणे आवश्यक असते. तरी या ग्रहस्थितीनुसार मध्यम आकाराचे, सुसंस्कृत आणि एकत्रितपणे राहणारे कुटुंब मिळण्याची शक्यता अधिक दिसून येते.
सासरची आर्थिक स्थिती
सप्तमात चंद्र असल्याने आणि गुरुची धनस्थानावर शुभ दृष्टी असल्याने सासरची आर्थिक स्थिती चांगली, स्थिर आणि सुस्थितीत असण्याची शक्यता दिसून येते. चंद्रामुळे कुटुंबामध्ये सुखसोयी, समृद्धी आणि आर्थिक व्यवहारांमध्ये स्थैर्य लाभते, तर गुरुची दृष्टी धनवृद्धी, संपन्नता, प्रतिष्ठा आणि आर्थिक प्रगतीचे संकेत देते. त्यामुळे सासरचे कुटुंब समाजात मानाचे स्थान असलेले किंवा आर्थिकदृष्ट्या सक्षम असण्याची शक्यता आहे.
गुरुच्या शुभ प्रभावामुळे सासरच्या कुटुंबात शिक्षण, संस्कार, मालमत्ता, जमीन-जुमला किंवा इतर आर्थिक साधने चांगल्या प्रमाणात उपलब्ध असू शकतात. कुटुंबातील सदस्य उदारमतवादी, सहकार्य करणारे आणि आर्थिक बाबतीत दूरदृष्टी ठेवणारे असण्याची शक्यता देखील दिसून येते. त्यामुळे विवाहानंतर आर्थिकदृष्ट्या अनुकूल वातावरण प्राप्त होण्याचे संकेत मिळतात.
या ग्रहयोगामुळे विवाहानंतर भाग्योदय होण्याची शक्यता प्रबळ आहे. सासरकडून प्रत्यक्ष किंवा अप्रत्यक्ष स्वरूपात लाभ, नवीन संधी, आर्थिक प्रगती किंवा जीवनमानात सुधारणा अनुभवास येऊ शकते. त्यामुळे विवाहानंतर आर्थिक स्थिती अधिक मजबूत होऊन सुख-सुविधांमध्ये वाढ होण्याचे योग या ग्रहस्थितीत दिसून येतात.
सासरच्या माणसांशी संबंध
सप्तमात चंद्र असल्याने जोडीदाराशी भावनिक जुळवून घेण्याची क्षमता उत्तम राहते. त्यामुळे पती-पत्नीमध्ये प्रेम, जिव्हाळा, परस्पर समजूतदारपणा आणि एकमेकांची काळजी घेण्याची वृत्ती दिसून येते. वैचारिक मतभेद झाले तरी संवादाच्या माध्यमातून ते दूर करण्याची क्षमता असल्यामुळे वैवाहिक नाते तुलनेने सुसंवादी राहण्याची शक्यता असते.
चतुर्थात बुध-केतू असून त्यावर पापग्रहांचा प्रभाव असल्याने सासऱ्याशी संबंधित बाबींमध्ये अडचणी दिसून येतात. त्यामुळे सासरा नसलेला जोडीदार मिळणे, सासऱ्यांपासून दूर राहणे किंवा सासरा असल्यास त्यांच्याशी विचारभिन्नता, दुरावा अथवा मतभेद राहण्याची शक्यता निर्माण होते. अशा स्थितीत कौटुंबिक संबंधांमध्ये काही प्रमाणात अलिप्तता दिसू शकते.
दशमभावात पापग्रहांचा प्रभाव अधिक असल्याने सासूबरोबरचे संबंध तणावपूर्ण राहण्याची शक्यता दिसते. सासूचा स्वभाव कडक, अधिकारवाणीचा, स्वतःच्या मतांवर ठाम राहणारा किंवा घरातील निर्णयांमध्ये वर्चस्व गाजविणारा असू शकतो. त्यामुळे घरगुती व्यवहार, निर्णयप्रक्रिया किंवा दैनंदिन बाबींवरून मतभेद निर्माण होण्याची शक्यता वाढते.
या उदाहरणातील फलादेशाची प्रचीती :
वरील स्त्री जातकाच्या कुंडलीच्या अभ्यासातून काढलेले निष्कर्ष प्रत्यक्ष जीवनात मोठ्या प्रमाणात सत्य ठरलेले दिसून येतात. ही जातिका बी.ए.एम.एस. डॉक्टर असून शिक्षण घेत असतानाच तेथील पूर्वपरिचित, ओळखीच्या आणि स्वजातीय मुलाशी तिचा विवाह झाला. तिचा जोडीदार उच्चशिक्षित (एम.डी.) डॉक्टर असून समशिक्षित व वैद्यकीय व्यवसाय करणारा आहे.
जोडीदार सुमारे २०० कि.मी. अंतरावरील असून स्वतःच्या जन्मगावीच वास्तव्यास आहे. सासरच्या कुटुंबात चार सदस्य असून पतीच्या वडिलांचे निधन झालेले आहे. कुंडलीतील संकेतांप्रमाणे सासूबरोबरचे संबंध समाधानकारक नसून मतभेद कायम राहिल्याचे दिसून येते.
जोडीदाराचे व्यक्तिमत्त्वही कुंडलीतील ग्रहस्थितीशी सुसंगत आढळते. तो दिसण्यास सुंदर, देखणा, गोरा, सुमारे ५ फूट ५ इंच उंचीचा, रसिक, हौशी, विलासी आणि कलाप्रिय स्वभावाचा आहे. तसेच कुंडलीतील योगांप्रमाणे विवाहासाठी अपेक्षेपेक्षा अधिक खर्च झाल्याचीही प्रचीती आलेली आहे.
या उदाहरणावरून स्पष्ट होते की सप्तमभाव, सप्तमेश, शुक्र, चंद्र, अष्टमभाव तसेच संबंधित ग्रहांच्या दृष्टींचा सखोल आणि तर्कशुद्ध अभ्यास केल्यास जोडीदार, सासरचे वातावरण आणि वैवाहिक जीवनाविषयी बऱ्याच अंशी अचूक फलादेश करता येतो.
महत्त्वाची सूचना: या लेखातील माहिती पारंपरिक वैदिक ज्योतिषशास्त्रीय नियम आणि लेखकाच्या अनुभवावर आधारित आहे. केवळ एका ग्रहस्थितीच्या आधारे अंतिम निष्कर्ष काढू नये. संपूर्ण जन्मकुंडली, नवांश कुंडली, ग्रहबल, दशा-अंतर्दशा आणि संबंधित योगांचा एकत्रित अभ्यास आवश्यक असतो. वैद्यकीय, कायदेशीर किंवा वैवाहिक निर्णयांसाठी संबंधित क्षेत्रातील पात्र तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
मनोगत
जन्मकुंडलीच्या माध्यमातून भावी जोडीदाराचे रूप, स्वभाव, शिक्षण, व्यवसाय, कौटुंबिक पार्श्वभूमी, दिशा आणि अंतर यांविषयी अनेक महत्त्वपूर्ण संकेत प्राप्त होतात. मात्र हे विश्लेषण करताना केवळ सप्तमभाव किंवा एका ग्रहस्थितीवर अवलंबून राहणे योग्य ठरत नाही. सप्तमभाव, सप्तमेश, विवाहकारक शुक्र, ग्रहदृष्टी, युती, नवांश कुंडली आणि दशा-अंतर्दशा यांचा एकत्रित व सखोल विचार करणे आवश्यक असते.
प्रत्येक व्यक्तीची कुंडली स्वतंत्र असते. त्यामुळे एकाच ग्रहयोगाचे परिणाम सर्वांच्या जीवनात एकसारखे दिसतीलच असे नाही. ग्रहांचे बल, राशी, नक्षत्र, भावस्थिती आणि शुभ-अशुभ प्रभाव यांमुळे फलितामध्ये बदल होऊ शकतो. म्हणूनच जोडीदारासंबंधी कोणताही निष्कर्ष घाईने न काढता अनुभवी ज्योतिषाच्या मार्गदर्शनाखाली संपूर्ण कुंडलीचे परीक्षण करणे अधिक योग्य ठरते.
ज्योतिषशास्त्र हे केवळ भावी जोडीदाराचे वर्णन करण्याचे साधन नसून विवाहासंबंधी अपेक्षा, स्वभावातील जुळवाजुळव आणि संभाव्य आव्हाने समजून घेण्याचे मार्गदर्शक माध्यम आहे. योग्य समज, संयम, परस्पर विश्वास आणि सुसंवाद यांच्या आधारे वैवाहिक जीवन अधिक आनंदी, स्थिर आणि समाधानकारक बनवता येते.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
१) प्रश्न: जन्मकुंडलीवरून भावी जोडीदाराची माहिती कशी पाहतात?
उत्तर:- भावी जोडीदाराची माहिती पाहताना जन्मकुंडलीतील सप्तमभाव, सप्तमभावातील राशी, त्या भावात स्थित ग्रह, सप्तमेशाची स्थिती आणि विवाहकारक शुक्र यांचा एकत्रित अभ्यास केला जातो. यासोबत ग्रहदृष्टी, युती, ग्रहबल, नवांश कुंडली आणि दशा-अंतर्दशांचाही विचार करणे आवश्यक असते.
२) प्रश्न: सप्तमभावात ग्रह नसल्यास जोडीदाराचा स्वभाव कसा पाहावा?
उत्तर:- सप्तमभावात कोणताही ग्रह नसल्यास त्या भावातील राशी आणि तिचा स्वामी म्हणजेच सप्तमेश यांचा अभ्यास केला जातो. सप्तमेश कोणत्या राशीत, कोणत्या भावात आणि कोणत्या ग्रहांच्या प्रभावाखाली आहे, यावरून जोडीदाराचे रूप, स्वभाव आणि व्यक्तिमत्त्वाचे संकेत मिळतात.
३) प्रश्न: सप्तमभावातील ग्रह जोडीदाराच्या स्वभावावर परिणाम करतात का?
उत्तर:- होय. सप्तमभावात स्थित ग्रह जोडीदाराच्या प्रमुख गुणधर्मांवर प्रभाव टाकतो. उदाहरणार्थ, शुक्रामुळे सौंदर्यप्रिय आणि कलाप्रेमी स्वभाव, गुरुमुळे सद्गुणी व धार्मिक वृत्ती, बुधामुळे बुद्धिमत्ता व संवादकौशल्य, तर शनिमुळे गंभीरता, कष्टाळूपणा आणि जबाबदारीची भावना दिसू शकते.
४) प्रश्न: जोडीदाराचे रूप आणि शारीरिक व्यक्तिमत्त्व कोणत्या घटकांवरून पाहतात?
उत्तर:- जोडीदाराचे रूप पाहताना सप्तमभावातील ग्रह, सप्तमभावातील राशी, सप्तमेश आणि त्याच्यावर पडणाऱ्या ग्रहदृष्टींचा विचार केला जातो. ग्रह आणि राशी यांच्या संयुक्त प्रभावामुळे उंची, बांधा, वर्ण, चेहऱ्याची ठेवण, केस आणि व्यक्तिमत्त्वातील आकर्षण यांचे संकेत मिळतात.
५) प्रश्न: कुंडलीवरून जोडीदाराचे शिक्षण समजू शकते का?
उत्तर:- जोडीदाराच्या शिक्षणाचा अंदाज सप्तमभाव, सप्तमेश, गुरु, बुध आणि संबंधित ग्रहांच्या प्रभावावरून बांधता येतो. गुरु उच्चशिक्षण आणि ज्ञान, बुध वाणिज्य व तंत्रज्ञान, शुक्र कला व सर्जनशीलता, तर मंगळ तांत्रिक शिक्षणाचे संकेत देऊ शकतो. अंतिम निष्कर्षासाठी पंचमभाव, नवमभाव आणि नवांश कुंडलीही पाहावी.
६) प्रश्न: जोडीदार नोकरी करणारा असेल की व्यवसाय करणारा, हे कसे पाहतात?
उत्तर:- यासाठी सप्तमभाव, सप्तमेश, चतुर्थभाव, दशमभाव आणि संबंधित ग्रहांचा अभ्यास केला जातो. सूर्य किंवा शनि प्रभावी असल्यास नियमित नोकरीचे संकेत मिळू शकतात, तर बुध प्रभावी असल्यास व्यापार, मार्केटिंग, बँकिंग किंवा स्वतंत्र व्यवसायाची शक्यता वाढते. अनेक ग्रहयोग असल्यास नोकरीसोबत व्यवसायही असू शकतो.
७) प्रश्न: जोडीदार किती अंतरावरचा असेल, हे कुंडलीवरून कसे पाहतात?
उत्तर:- सप्तमेश, शुक्र, चंद्र आणि सूर्य हे ग्रह कोणत्या भावांत आहेत, यावरून जोडीदार जवळचा की दूरचा असेल याचा अंदाज घेतला जातो. हे ग्रह प्रथम ते चतुर्थ भावात असल्यास जवळचे ठिकाण, नवम किंवा द्वादश भावात असल्यास दूरचा प्रदेश किंवा परदेश, तर मधल्या भावांमध्ये असल्यास परिचित क्षेत्र किंवा कार्यस्थळाशी संबंधित ओळखीचे संकेत मिळतात.
८) प्रश्न: भावी जोडीदाराची दिशा कशी निश्चित केली जाते?
उत्तर:- जोडीदाराची दिशा पाहताना सप्तमभावातील ग्रह, सप्तमेशाची दिशा आणि सप्तमेश ज्या राशीत स्थित आहे त्या राशीची दिशा विचारात घेतली जाते. उदाहरणार्थ, सूर्य पूर्व, मंगळ दक्षिण, बुध उत्तर, गुरु ईशान्य, शुक्र आग्नेय आणि शनि पश्चिम दिशा दर्शवितो. एकापेक्षा अधिक संकेत असल्यास बलवान ग्रहाला प्राधान्य दिले जाते.
९) प्रश्न: सासरची आर्थिक स्थिती कोणत्या भावावरून पाहतात?
उत्तर:- सासरच्या आर्थिक व कौटुंबिक स्थितीचा विचार मुख्यतः अष्टमभाव, अष्टमेश आणि त्यावरील ग्रहदृष्टीवरून केला जातो. अष्टमभावात गुरु, शुक्र किंवा बलवान चंद्र असल्यास संपन्न आणि प्रतिष्ठित कुटुंबाचे संकेत मिळू शकतात. अशुभ ग्रहांच्या तीव्र प्रभावामुळे आर्थिक संघर्ष, कर्ज किंवा अस्थिरतेचे संकेत मिळू शकतात.
१०) प्रश्न: केवळ सप्तमभावावरून भावी जोडीदाराचा अंतिम निष्कर्ष काढता येतो का?
उत्तर:- नाही. केवळ सप्तमभाव किंवा एका ग्रहावरून अंतिम निष्कर्ष काढणे योग्य नाही. सप्तमभाव, सप्तमेश, विवाहकारक शुक्र, ग्रहदृष्टी, युती, नवांश कुंडली, ग्रहबल आणि दशा-अंतर्दशा या सर्व घटकांचा एकत्रित अभ्यास केल्यानंतरच अधिक अचूक फलनिर्णय करता येतो.
